Türemiş fiillere örnek cümleler :
İsimden türemiş fiiller :
Fiilden türemiş fiiller :
Türemiş fiillerin cümle içinde nasıl oluşturulduğunu görmek için şu örnekler de incelenebilir :
Türemiş fiiller, kelimelerin sonuna yapım eki getirilerek oluşturulur. Bu eklerden bazıları şunlardır: -er, -ar, -ıl, -at, -et, -iş, -üş
Fiilden fiil yapım ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni fiiller türeten eklerdir. Bazı fiilden fiil yapım ekleri ve örnekleri: -t-: "yürü-t-, acı-t-, ak-ı-t-, oku-t-, anla-t-, ağla-t-, ara-t-, kızar-t-"; -ş-: "döv-ü-ş-, at-ı-ş-, tart-ı-ş-, gör-ü-ş-, uç-u-ş-, bekle-ş-, it-i-ş-, selâmla-ş-"; -dır-/-dir-: "yaz-dır-, sor-dur-, aç-tır-, çiz-dir-, sök-tür-, as-tır-, koş-tur-"; -r-: "çık-a-r-, kop-a-r-, kaç-ı-r-, uç-u-r-, bat-ı-r-, düş-ü-r-, iç-i-r-"; -ele: "kov-ala-, it-ele-, silk-ele-, dur-ala-, tep-ele-".
30 tane türemiş fiil cümlesi örneği: 1. Annen günlerce yolunu gözledi 2. Bu hayatta rakiplerini ve düşmanlarını da küçümseme 3. Elinizde delil olmadan hiç kimseyi suçlayamazsınız 4. Onunla sabaha kadar mesajlaştık 5. Sorularımın hepsini doğru yanıtladı 6. Birbirlerine yılların özlemiyle sarıldılar 7. Yıllar sonra ilkokul arkadaşlarımla görüştüm 8. Birbirleriyle hiç konuşmadan uzun uzun bakıştılar 9. Hayatı boyunca her zaman dürüst yaşadı 10. Bahçeyi yaklaşık iki saatte suladı 11. Herkese kolay kolay bağlanmam 12. Yeni aldığı elbiseyi geçen hafta internetten getirtmiş 13. Uzun zamandır benimle inatlaşmıyor 14. Kocaman balonu saniyeler içerisinde şişirdi 15. Hava güzel olunca dışarıda uçurtma uçurdular 16. Bir anda etraf anlam veremediğim bir şekilde karardı 17. Uzayan saçlarını geçen hafta sonu kestirdi 18. Tüm borcumu verdim ve artık o adamla ödeştik 19. Herkes sanatçıyı ayakta alkışladı 20. Silah patlayınca tüm kuşlar etrafa kaçıştı 21. Bir boru hattı döşeyerek boşa giden suyu köye akıttı 22. Küçük bebeği
Fiil (eylem), varlıkların yaptığı işi, hareketi ve oluşu çeşitli ekler alarak şahıs ve zamana bağlı olarak anlatan kelimedir. Fiillere bazı örnekler: gel; gör; sev; uç; bak; kalk; sor; ye; oku. Fiil olup olmadığını anlamak için bir kelimeye “-me /-ma” olumsuzluk eki veya “-mak / -mek” mastar eki getirilebilir. Örneğin, “okudu” kelimesi “oku(mak)” olduğu için fiil, “uyuyor” kelimesi ise “uyu(mak)” olduğu için fiil olarak kabul edilir.
Evet, "karıştırmak" türemiş bir fiildir. Türemiş fiiller, isim veya fiil köklerine yapım ekleri getirilerek oluşturulan fiillerdir.
Fiiller, anlam özelliklerine göre üçe ayrılır: 1. İş (Kılış) Fiilleri: Öznenin kendi isteği ile gerçekleşir. Öznenin yaptığı işten etkilenen bir nesne bulunur. "Neyi, kimi" sorularına cevap verirler. Örnekler: anlatmak, bilmek, görmek, sormak, dikmek, atmak, almak, dinlemek, öğrenmek. 2. Durum Fiilleri: Öznenin süreklilik gösteren bir durumunu anlatır. Öznenin yaptığı işten etkilenen bir nesne yoktur. "Neyi, kimi" sorularına cevap vermezler. Örnekler: uyumak, oturmak, ağlamak, gülmek, uyanmak, çıkmak, gitmek, yatmak, uzanmak. 3. Oluş Fiilleri: Öznenin kendi iradesi dışında geçirdiği değişimi bildirir. Daha çok "zaman içerisinde kendiliğinden olma" söz konusudur. "Neyi, kimi" sorularına cevap vermezler. Örnekler: sararmak, yaşlanmak, büyümek, solmak, çürümek, yeşermek.
Fiil ve fiilimsi arasındaki temel farklar şunlardır: Çekimlenme: Fiiller çekimlenebilirken, fiilimsiler çekimlenemez. Ekler: Fiiller genellikle "-mek" veya "-mak" ekleriyle isim haline getirilirken, fiilimsiler bu ekleri almaz. Kullanım: Fiiller cümlede eylemi ifade ederken, fiilimsiler genellikle isim veya sıfat gibi kullanılır. Yüklem Olma: Fiiller cümlede doğrudan yüklem olabilirken, fiilimsiler ek fiil almadan yüklem olamaz. Fiil ve fiilimsi ayrımını yapmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Ekleri Kontrol Etme: Kelimenin "-ma, -me, -mak, -mek, -ış, -iş, -uş, -üş" gibi fiilimsi eklerinden birini alıp almadığına bakılır. 2. Cümledeki İşlevi Sorgulama: Kelime, cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde mi kullanılıyor?. 3. Diğer Fiilimsi Ekleriyle Karşılaştırma: Eğer kelime başka fiilimsi ekleri alıyorsa (örneğin, "-an, -en", "-ıp, -ip", "-arak, -erek") sıfat fiil veya zarf fiil olabilir.
Basit ve türemiş fiilleri ayırt etmek için şu özellikler kullanılabilir: Basit fiiller: Yapım eki almamış fiillerdir. Çekim eki alabilirler. Kök durumunda bulunurlar. Genellikle tek hecelidirler, ancak çok hecelileri de olabilir. Örnekler: "git-", "yaz-", "oku-". Türemiş fiiller: Bir ya da birden fazla yapım eki almış fiillerdir. Aynı zamanda fiil gövdesidir. Örnekler: "ev-li" (ev + li), "yol-cu-luk" (yol + cu + luk).
