Basit cümle ve türemiş cümle şu şekilde tanımlanabilir:
Örnekler :
Türemiş kelimeler , en az bir yapım eki alır ve "gövde" olarak da adlandırılır
Örnek türemiş kelimeler :
6. sınıf düzeyinde basit, türemiş ve birleşik kelimeler şu şekilde açıklanabilir: Basit kelimeler: Yapım eki almamış, çekim eki alabilen sözcüklerdir. Türemiş kelimeler: Kök ya da gövdelere yapım eki getirilerek oluşturulan yeni sözcüklerdir. Birleşik kelimeler: Yeni bir kavramı karşılamak üzere, birden fazla sözcüğün bir araya gelip kaynaşmasıyla oluşan sözcüklerdir. Birleşik kelimeler farklı yollarla oluşturulabilir: Birleşik isim: "öğretmenevi", "tavukgöğsü", "aslanağzı". Birleşik sıfat: "Kızılırmak", "sivrisinek", "açıkgöz". İki fiilin birleşmesiyle: "çekyat", "kapkaç", "uyurgezer". İsim ve fiilin birleşmesiyle: "gecekondu", "ateşkes", "uçaksavar".
Basit cümle, tek yargı bildiren, tek yüklemden oluşan cümledir. Birleşik cümle ise bir temel cümle ile onun anlamını tamamlayan en az bir yan cümlecikten meydana gelen cümledir. Bazı birleşik cümle türleri: Girişik birleşik cümle: Yan cümlecik, temel cümleciğin herhangi bir öğesi olabildiği gibi, bir öğenin parçası da olabilir. Şartlı birleşik cümle: Yan cümlecik, temel cümleye "-sa, -se" şart kipiyle bağlanır. İç içe birleşik cümle: Temel cümlenin içine başka bir cümle girer. İlgi cümlesi (ki’li birleşik cümle): Yan cümlecik, temel cümleye "ki" bağlacı ile bağlanır.
Basit ve türemiş fiilleri ayırt etmek için şu özellikler kullanılabilir: Basit fiiller: Yapım eki almamış fiillerdir. Çekim eki alabilirler. Kök durumunda bulunurlar. Genellikle tek hecelidirler, ancak çok hecelileri de olabilir. Örnekler: "git-", "yaz-", "oku-". Türemiş fiiller: Bir ya da birden fazla yapım eki almış fiillerdir. Aynı zamanda fiil gövdesidir. Örnekler: "ev-li" (ev + li), "yol-cu-luk" (yol + cu + luk).
10 tane basit fiil cümlesi: 1. Dün Ankara'daki abim geldi. 2. Merak ettiklerinizi bakan gelince kendisine soracağım. 3. Bu yıl şenlikler bir hafta erken olacakmış. 4. Araç iki metre ilerimde ani bir frenle durdu. 5. Ödevlerimizi zamanında yapmalıyız. 6. Bize gelirken ödevlerini de yanında getir. 7. Okulu bizim yaşadığımız mahalleye çok uzak bir yere yapacaklar. 8. Birkaç soru çözdü. 9. Birkaç gün önce de gelmişti. 10. Çocuk, durmadan gülüyordu. 10 tane türemiş fiil cümlesi: 1. Annen günlerce yolunu gözledi. 2. Bu hayatta rakiplerini ve düşmanlarını da küçümseme. 3. Elinizde delil olmadan hiç kimseyi suçlayamazsınız. 4. Sorularımın hepsini doğru yanıtladı. 5. Kocaman tarlanın hepsini bir günde sulamışlar. 6. Akşamki halı saha maçı için iki saat önceden hazırlandı. 7. Dürüst insanlar herkes tarafından sevilir. 8. Çocuk, etrafına bakındı. 9. Havuzun içini temizledim. 10. Adamın eli kanıyordu.
Cümleler, çeşitli özelliklerine göre farklı türlere ayrılır: Yükleminin türüne göre: Fiil (eylem) cümlesi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. İsim (ad) cümlesi: Yüklemi isim ya da isim soylu bir sözcük olan cümlelerdir. Anlamına göre: Olumlu cümle: Yüklemin bildirdiği işin, oluşun gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini ifade eder. Olumsuz cümle: Yüklemin bildirdiği işin, oluşun gerçekleşmediğini veya gerçekleşmeyeceğini anlatır. Soru cümlesi: Karşılığında bir cevap beklenen cümlelerdir. Ünlem cümlesi: Bir duyguyu, bir coşkuyu, bir heyecanı dile getiren cümlelerdir. Öğe dizilişine göre: Kurallı (düz) cümle: Yüklemi sonda olan cümlelerdir. Devrik (kuralsız) cümle: Yüklemi sonda bulunmayan cümlelerdir. Eksiltili cümle: Yüklemi bulunmayan cümlelerdir. Yapısına göre: Basit cümle: Tek yüklemi bulunan, yan cümlesi olmayan cümlelerdir. Birleşik cümle: Temel bir cümle ile onun anlamını tamamlayan en az bir yan cümlecikten meydana gelen cümlelerdir. Sıralı cümle: Birden fazla yüklemi bulunan cümlelerdir. Bağlı cümle: Aralarındaki ilgiden dolayı birbirine bir bağlaçla bağlanan cümlelerdir.
4. sınıf basit, türemiş ve birleşik kelimelere örnek cümleler: Basit kelimeler: Ağacın dalına kuşlar kondu. Masasında kitaplar vardı. Kış bu yıl erken geldi. Türemiş kelimeler: Mert’le on yıl önce tanıştık. Bahçedeki çiçekleri suladı. Babamın çalışma masası çok düzenlidir. Birleşik kelimeler: Ata + Türk → Atatürk. Ne + asıl → nasıl. Demir + baş → demirbaş. Afyon + kara + hisar → Afyonkarahisar. Birleşik fiil örnekleri: yardım etmek; hapsolmak; hasta olmak; sevebilmek; gidedurmak. Türemiş fiil örnekleri: gözlemek; küçümseme; yanıtlamak; sarılmak; görüşmek. Basit fiil örnekleri: gelecekmiş; kalmayacakmış; konuşacakmış; hoşlandım; gittik.
Basit, bileşik ve türemiş sözcükler şu şekilde açıklanabilir: Basit sözcükler. Türemiş sözcükler. Birleşik sözcükler. Birleşik sözcükler, "birleşik isimler" ve "birleşik fiiller" olarak ikiye ayrılır. Birleşik isimler. Birleşik fiiller.
Blog
Türemiş ve basit cümle nedir?
Yabancı kelimeler ve Türkçe karşılıkları hangi kitapta?
Türkçe Prep ne işe yarar?
Uygurların kullandığı ilk alfabe nedir?
West hangi ülkenin kısaltması?
Vade mecum ne demek?
Wa ne için kullanılır?
TSK'da kaç ordu var?
Ulus yerine ne kullanılır?
Tufan neden oldu?
Versiyon ve sürüm aynı şey mi?
Türk Dil Kurumu ne zaman kuruldu?
Urdu dilini kimler konuşur?
Tunus'un anlamı nedir?
Türk dili ve edebiyatı ile Türk Dili ve Edebiyatı arasındaki fark nedir?..
Tugayda hangi birlikler var?
Tüm gazeteler nereden takip edilir?
Türkçe ve İngilizce aynı dil mi?
Vaki ne demek?
Türk Kızılay toplumsal hizmet merkezi ne iş yapar?
Türk bereket tanrısı kim?
Tu Guli Ez Bulbulete Teme hangi dilde?
Türk Hava Yolları neden kısaca THY?
Türkiye Cumhuriyeti ingilizce nasıl yazılır?
Ural Altay dil ailesi nedir?
Turgut Türk ismi mi?
Varoluşun amacı nedir?
Türkiye'de kaç tane kara kuvvetleri komutanlığı var?
Uyruğu TC ne demek?
Y harfiyle başlayan meyve ve eşya nedir?
Ufak tefek eş anlamlısı ne?
Vaziyet ne anlama gelir?
Vallaha ne anlatıyor?
Tube ne demek?
Tuğba ve tuba aynı mı?
Welcome nasıl kullanılır?
Usul ve yöntem nasıl yazılır?
US hangi ülkenin kısaltması?
Varya nasıl yazılır TDK?
Urla'nın kaç mahallesi var?