Türkçede yan yana gelen ünsüzler, belirli kurallara tabidir
Aynı seslemde yan yana gelen ünsüzler :
Farklı seslemlerde yan yana gelen ünsüzler :
Türkçede iki ünsüzün yan yana gelemediği durumlar :
Yabancı dillerden alınan sözcükler , Türkçenin ses özelliğine uymuyorsa değiştirilir
Türkçe'de bulunmayan ünsüz sesler şunlardır: f, h, j, v. c, ğ, l, m, n, p, r, z (yansıma kelimeler hariç). İstisnalar: ad, od, sac, yad gibi kelimeler. ne, var, varmak, vermek, vurmak gibi fiiller. j sesi, halk ağzında "c" olarak söylenir (örneğin, jandarma ⇒ candarma).
Süreksiz sert ünsüzler, ses yolunun kapalı olduğu durumlarda oluşan ünsüzlerdir. Türkçedeki süreksiz sert ünsüzler: p; ç; t; k.
Sessiz ve sert ünsüzler Türkçede "f, s, t, k, ç, ş, h" harfleridir.
Türkçede bazı ünsüz ikilileri yan yana gelmez: Kelime başında iki ünsüz yan yana gelmez. Aynı hecede iki ünlü yan yana gelmez. Belirli ünsüz ikilileri dışında, sözcük sonunda veya içinde yan yana gelen ünsüzler yabancı kökenlidir. Bu ünsüz ikilileri şunlardır: -lç: ölç; -lk: ilk, kalk; -lp: alp; -lt: alt, bunalt, salt; -nç: dinç, genç, gülünç, sevinç; -nk: denk; -nt: ant, yont-; -rç: sürç, borç; -rk: Türk, bark, görk; -rp: sarp, serp; -rs: sars, pars, ters; -rt: art, kart, kurt, ört, yırt, yurt; -st: ast, üst. İstisnalar: "anne", "elli", "bellemek" gibi kelimeler bu kurallara istisna oluşturur.
Hayır, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz değişmesi aynı şey değildir. Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi), Türkçede sert ünsüzlerle (ç, f, h, k, p, s, ş, t) biten sözcüklerden sonra yumuşak ünsüzler olan “c, d, g” ile başlayan bir ek geldiğinde yumuşak ünsüzlerin sertleşerek “ç, t, k” seslerine dönüşmesidir. Ünsüz değişmesi, sessiz harflerin ek almaksızın sözcüğün söylenişine ya da yazımına daha uygun ünsüzlerle değişmesi sonucu oluşan ses olayıdır. Ünsüz değişmesi, genellikle alıntı sözcüklerin Türkçenin ses yapısına uyarlanması ile gerçekleşir.
Ünsüz benzeşmesi, Türkçede sert ünsüzle biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşerek değişmesidir. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi denmesinin sebebi, kelime sonundaki sert ünsüzün, yanına gelen yumuşak ünsüzü kendine benzetmesidir. Ünsüz benzeşmesinde c ünsüzü ç, d ünsüzü t, g ünsüzü ise k ünsüzüne dönüşerek sertleşir. Örnekler: dolap – da → dolap – ta; yavaş – ca → yavaş – ça; unut – gan → unut – kan. Birleşik kelimelerde, terimlerde, başka dillerden dilimize geçmiş sözcüklerin gövdelerinde ünsüz benzeşmesi aranmaz. Örnekler: dikdörtgen, akciğer; üçgen, dörtgen, beşgen.
"Otur" kelimesinde ünsüz benzeşmesi yoktur.
Blog
Türkçede yan yana gelen ünsüzler nelerdir?
Vatikan dünyanın en küçük devleti mi?
Uzun yerine ne kullanılır?
Utku ne anlama gelir?
Urba ve giysi aynı mı?
Turnuva ve turnir arasındaki fark nedir?
Tütün kırımı kaç günde bir yapılır?
Ya da nasıl yazılır TDK?
Yabancı isimler ve anlamları nelerdir?
Tırnak işareti ve nokta aynı cümlede nasıl kullanılır?
Türklerin ilk atası kimdir?
Unsur ve eleman aynı şey mi?
Uzman erbaş kılavuzunda hangi sınıflar var?
Türkiye hangi UTC saat diliminde?
Work ikinci hali nedir?
Unvan nasıl yazılır örnek?
Türk ve yabancı kanallar hangileri?
Versus ekşi sözlük nedir?
Twitter amatör paylaşım nedir?
Türk işaret dili sözlüğü nasıl kullanılır?
Türkçede hece kuralı nedir?
Ural altay dilleri kaça ayrılır?
Tılsım yedilisi neyi temsil eder?
Ving nasıl kullanılır?
Türkiye'de R harfi ile başlayan kaç il var?
Türkmencedeki Türkçe kelimeler nelerdir?
Venture capital ne demek türkçe?
Urfa'da taziye defteri nerede?
Us yerine ne kullanılır?
Usul ne demek?
Verse ne demek?
Ukrayna Türkiye arası kaç saat fark var?
Ur ne demek ülke?
Unuttum da dara ne demek?
Türkiye'de tavşan eti yasak mı?
Vatan ile yurt arasındaki fark nedir?
Turkihe dul ne demek?
Wild olmak ne demek?
Türkiye'deki 7 resmi dil nedir?
Vatan ne anlama gelir?