Uyak (kafiye) ve redif arasındaki fark şu şekilde ayırt edilebilir:
Uyak ve redifin nasıl bulunacağına dair adımlar şu şekildedir:
Örnek:
Bu dizede "-az" uyak, "olur" ise rediftir
Düz kafiye, özellikle mesnevi, kaside ve gazel türlerinde sıkça kullanılır. Düz kafiyenin kullanıldığı bazı şiir türleri: Beyitler: Beyitlerde her iki dize düz kafiye ile yazılabilir. Dörtlükler: Dörtlüklerde genellikle tüm dizeler düz kafiye ile yazılır. Düz kafiye, "aabb", "aaab", "aaxa", "aaaa", "bbba" gibi düzenlerde kullanılabilir.
Düz kafiye, bir dörtlüğün bütün dizelerinin birbiriyle uyaklı ya da ilk üç mısra birbiriyle uyaklı dördüncü dize serbest şekilde olmasıdır. Düz kafiye, şu şekillerde olabilir: “a a a b”; “bbbc”; “cc”; “a a b b”; “aaba” (aaxa). Örnek: >Gül büyütenlere mahsus hevesle a Renk renk dertlerimi gözümde besle a Yalnız, annem gibi o ılık sesle a İçimde dövünüp ağlama gurbet. Necip Fazıl Kısakürek.
Cinaslı kafiye, yazılışları veya söylenişleri aynı, anlamları farklı olan kelimelerden oluşan kafiye türüdür. Cinaslı kafiye örnekleri: "Niçin kondun a bülbül / Kapımdaki asmaya / Ben yarimden ayrılmam / Götürseler asmaya" (mani). "Güle naz / Bülbül eyler güle naz" (mani). "Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç / Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç" (Yahya Kemal Beyatlı). "Her nefeste işledim ben bir günah / Bir günah için demedim ben bir gün ah" (Süleyman Çelebi). Cinaslı kafiye, Halk edebiyatında sıkça kullanılmıştır.
Kafiye (uyak), redif ve hece ölçüsü şiirde ahenk sağlayan unsurlardır: Kafiye (uyak), dizelerin sonundaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin veya seslerin benzerliğidir. Redif, dize sonlarındaki yazılışları, görevleri ve anlamları aynı olan ek, sözcük ya da sözcük gruplarıdır. Hece ölçüsü, dizelerdeki sözcüklerin hece sayısının belli bir düzene bağlı olarak eşitliği temeline dayanır. Ayrıca, aruz ölçüsü ve serbest ölçü gibi farklı hece ölçüsü türleri de vardır.
Kafiye, şiirde mısra sonlarında bulunan sözcüklerin son heceleri arasındaki ses benzerliğidir. Kafiye türleri: Yarım kafiye: Tek ses benzerliğine dayanır. Tam kafiye: İki ses benzerliğine dayanır. Zengin kafiye: Üç veya daha fazla ses benzerliğine dayanır. Tunç kafiye: Ses benzerliği üçten fazla olduğunda kullanılır. Cinaslı kafiye: Anlamları ayrı, yazılış ve okunuşları aynı olan kelime ve kelime gruplarının tekrarıyla oluşur. Kafiye örnekleri: Düz kafiye: "Gül büyütenlere mahsus hevesle / Renk renk dertlerimi gözümde besle / Yalnız, annem gibi o ılık sesle / İçimde dövünüp ağlama gurbet". Sarmal kafiye: "Balkonlara, yalılara dalar düşünürüm / O günler uzaklaşan yelkenlerin peşi sıra / Akan bulutlar gibi geçmiş: ne iz, ne hatıra!". Çapraz kafiye: "Ne doğan güne hükmüm geçer, / Ne halden anlayan bulunur; / Ah aklımdan ölümüm geçer; / Sonra bu kuş, bahçe, nur".
Kafiye (uyak), şiirde mısra sonlarındaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğine denir. Kafiye çeşitleri: Yarım kafiye: Tek ses/harf benzerliğine dayanan kafiyedir. Tam kafiye: İki ses/harf benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Zengin kafiye: Üç ya da daha çok ses/harf benzerliğine dayanan kafiye türüdür. Tunç kafiye: Ses/harf benzeşmesinin üçten fazla olması durumunda kelimelerin biri genellikle diğerini içine alır. Cinaslı kafiye: Anlamları ayrı, fakat yazılış ve okunuşları aynı olan kelime ve kelime gruplarının mısra sonunda tekrarı ile oluşan kafiyedir. Kafiye şeması, mısraların son seslerine bakılarak bir dörtlüğün kafiye düzeninin çıkarılmasıdır. Redif, dize sonlarında yinelenen aynı görevdeki ekler ya da sözcüklerdir.
Kafiye düzeni, mısraların son seslerine bakılarak bir dörtlüğün sahip olduğu kafiye şemasını ifade eder. Beş çeşit kafiye düzeni vardır: 1. Düz Kafiye: "a a a b" veya "bbbc" şeklinde olur. 2. Çapraz Kafiye: "a b a b" veya "cdcd" şeklinde olur. 3. Sarma (Sarmal) Kafiye: "a b b a" veya "cddc" şeklinde olur. 4. Örüşük Kafiye: "a, b, a, b, c, b, c" şeklinde olur. 5. Mani Tipi Kafiye: "a, a, b, a" veya "c, c, d, c" şeklinde olur. Kafiye düzeni belirlenirken birbiriyle kafiyeli dizeler aynı harfle gösterilir.
Blog
While ile cümle nasıl kısaltılır?
Vecize ve özdeyişin farkı nedir?
Uzun saplı orak nedir?
Ucuz zıt anlamlısı nedir?
Vaiz olmak için hangi şartlar gerekli?
Tuhafiyene ve mefruşat aynı mı?
Türkiye'nin en uzun ismi nedir?
Uzlaşma bulmaca cevabı nedir?
Vermek ne anlama gelir?
Verdek ne demek?
Wise Türkçe nasıl yapılır?
Türemiş fiiller kaça ayrılır?
Umumi ve umumiyet itibariyle ne demek?
Vaat etmek ne anlama gelir?
Vajinanın dış dudaklarına ne denir?
Vilayet ne anlama gelir?
Tütün sarma için hangi tabaka kullanılır?
Virgin kız ne demek ingilizce?
Tıbda tekabül ne demek?
Türkiye'nin en zor askeri birliği hangisi?
Vis a vis ne anlama gelir?
V harfi ile başlayan hangi ülke?
UK posta kodu nereye ait?
Vahşi kelimesinin eş ve zıt anlamlısı nedir?
Utanç Türkçe ne anlatıyor?
Uyarı işareti ve dikkat işareti aynı mı?
TYT Türkçe hangi konular önemli?
Ural-Altay dilleri eklemeli mi?
Türkiye'de kaç tane tümen var?
Uygun görüşle arz ederim ne demek?
Uzak ne anlama gelir?
Uygun dil ve üslup nedir?
Yabancı kelimelerin Türkçeye etkisi nedir?
Tırnak içinde iki nokta nasıl kullanılır?
WPC malzeme sağlıklı mı?
Twitter'da kucakta oturmak ne anlama gelir?
Ukde ve ukte aynı şey mi?
Tırnak içinde nokta nasıl kullanılır?
Tür adları büyük harfle başlar mı?
Türkçe'de kaç tane kelime türetme eki var?