Vecizeler sözlüğü , vecize (özdeyiş) içeren bir kaynaktır. Vecizeler, düşünce, duygu veya ilkeleri kısa ve öz bir biçimde anlatan sözlerdir
Vecizeler, bağımsız bir eser halinde yazılabildikleri gibi, bir yazarın eserlerinde dağınık olarak da bulunabilir. Örneğin, Cenap Şahabettin'in "Tiryaki Sözleri" adlı kitabı bir vecizeler sözlüğü olarak değerlendirilebilir
Bazı vecize örnekleri :
Vecize (özdeyiş) ve atasözü arasındaki temel farklar şunlardır: Söyleyeninin Belli Olması: Vecizelerin söyleyeni veya yazarı bellidir, atasözleri ise anonimdir, yani söyleyeni belli değildir. Mecaz ve Gerçek Anlam: Atasözlerinin birçoğunda mecazlı bir söyleyiş varken, vecizelerde az sözle birçok güzel nitelendirme yapılır. Yargı Bildirme: Her atasözü tamamlanmış bir yargı bildirir ve cümle değeri taşır. Örnekler: Atasözü: "Damlaya damlaya göl olur". Vecize: "Ne kadar bilirsen bil, söylediklerin karşındakinin anlayabileceği kadardır" (Mevlâna).
Veciz kelimesi, "kısa ve etkili" anlamına gelir.
Ziya Paşa'nın bazı vecizeleri: "Âyinesi iştir kişinin lafa bakılmaz / Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde". "Nush ile yola gelmeyeni etmeli tekdir / Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir". "Bî-baht olanın bağına bir katresi düşmez / Bârân yerine dürr ü güher yağsa semâdan". "Asûde olam dersen eğer gelme cihâna / Meydâna düşen kurtulamaz seng-i kazâdan". "Bed-asla necâbet mi verir hiç üniforma / Zer-dûz palan vursan eşek yine eşektir".
Özdeyiş, vecize ve özsöz eş anlamlı kelimelerdir. Vecize (özdeyiş) kelimesinin diğer eş anlamlıları: özlü söz; motto; aforizma.
Bulmacada "vecize" ve "özdeyiş" şu anlamlara gelir: Vecize. Özdeyiş. Ayrıca, "aforizma" ve "kelam-ı kibar" kelimeleri de "vecize" ve "özdeyiş" ile eş anlamlıdır. Aforizma. Kelam-ı kibar.
Bulmacada "vecize" sorusuna verilebilecek cevaplardan bazıları şunlardır: Özdeyiş; Aforizma; Lakonik; Motto; Kelamıkibar; Ülger.
Vecizelerin (özdeyişlerin) bazı özellikleri: Kısa ve özlü olmaları. Derin anlam barındırmaları. Akılda kalıcı olmaları. Genel bir ders veya felsefi düşünce içermeleri. Söyleyeni veya yazarının belli olması. Hatırlama kolaylaştırıcı teknikler kullanmaları. Farklı alanlarda kullanılabilmeleri.
