Tektonizma , yer kabuğundaki yapı unsurlarının çökme dönemlerindeki yapısal hareketleri anlamına gelir. Tektonik olaylar ise bu hareketlerin sonucunda meydana gelen olaylardır, örneğin depremler, volkanik püskürmeler, dağ sıralarının oluşumu gibi
Tektonik olayların bazı türleri :
Tektonik olayların ana sorumlusu, litosferi oluşturan geniş ve katı levha parçalarının, astenosferdeki konveksiyon hücrelerinin oluşturduğu iç dolaşıma bağlı olarak hareket etmesidir. Bu süreç, levha tektoniği olarak adlandırılır
Eğirdir Gölü, tektonik ve karstik kökenli bir göldür. Tektonik oluşum: Göl, bölgedeki tektonik hareketler sonucunda meydana gelen çöküntü alanlarında oluşmuştur. Karstik oluşum: Gölün çevresinde kireçtaşının çözünmesiyle oluşan çukurlarda da su birikmiştir.
Levha tektoniği teorisi, 20. yüzyılın ilk on yıllarında geliştirilen kıta kayması kavramına dayanır ve bu teorinin temelleri Alman bilim insanı Alfred Lothar Wegener tarafından atılmıştır. Wegener, 1915 yılında yayımladığı "The Origin of Continent and Oceans" (Kıta ve Okyanusların Kökeni) kitabında, Dünya'nın 200 milyon yıl öncesinde tüm kara parçalarının Pangea adı verilen tek bir süper kıtada birleştiğini ve zamanla bu kıtanın parçalanıp günümüzdeki halini aldığını öne sürmüştür. Ancak, Wegener'in teorisinin ana sorunu, kıtaların nasıl hareket ettiğini açıklayacak bir mekanizmanın olmamasıydı ve bu nedenle teorisi çağdaş bilim insanları tarafından şüpheyle karşılanmıştır. Levha tektoniği kuramı, 1960'ların ortalarından sonlarına kadar deniz tabanının yayılması doğrulandıktan sonra bilim camiası tarafından kabul edilmiştir.
Levha tektoniği, Dünya'nın en dış katmanı olan litosferin, sınırları boyunca yaklaştırıcı, uzaklaştırıcı ve yanal atımlı hareketlerin meydana geldiği, kendi içlerinde katı olan levhalara ayrıldığını kabul eden bilimsel bir teoridir. Bu levhalar, Dünya'nın çekirdeğinden yayılan yüksek sıcaklığın oluşturduğu konveksiyon akımları sayesinde sürekli hareket halindedir. Levha tektoniği teorisi, 20. yüzyılın başlarında Alfred Wegener'in "kıta kayması" tanımıyla ortaya atılmış, 1960'lardan itibaren deniz tabanının yayılması gibi kanıtların da eklenmesiyle bilim camiası tarafından kabul görmüştür.
Dünya'nın iç yapısı: Kabuk. Manto. Çekirdek. Dünya'nın tektonik oluşumları: Levha Tektoniği.
Kıtasal sürüklenme ve plaka tektoniği arasındaki temel farklar şunlardır: Kıtasal sürüklenme, Alman meteorolog ve jeofizikçi Alfred Wegener tarafından 1912 yılında ortaya atılmıştır. Plaka tektoniği, 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde kıtasal sürüklenme teorisinin deniz tabanı yayılması ve levha tektoniği teorileriyle desteklenip modern jeolojinin temel taşı haline gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, kıtasal sürüklenme teorisinin, plaka tektoniği teorisinin bir parçası olduğu söylenebilir.
Dünyanın tektonik oluşumu, yer kabuğunun büyük parçalarının (levhaların) hareketi ve bu hareketin yol açtığı jeolojik süreçlerdir. 10. sınıf düzeyinde bu konu şu şekilde özetlenebilir: 1. Dünya'nın Katmanları: Dünya, çekirdek, manto ve yer kabuğu (litosfer) olmak üzere üç katmandan oluşur. 2. Levhaların Hareketi: Levhalar, mantodaki konveksiyonel akımların etkisiyle hareket eder; bazen birbirine yaklaşır, bazen uzaklaşır. 3. Tektonik Hareketler: Bu hareketler sonucunda depremler, volkanik faaliyetler, dağ ve kıta oluşumları gerçekleşir. 4. Önemli Levha Hareketleri: - Okyanusal ve kıtasal levhaların karşılaşması: Okyanusal kabuk, kıtasal kabuğun altına girer, derin okyanus hendekleri ve kıvrımlı sıradağlar oluşur. - Levhaların uzaklaşması: Okyanus içi sırtlar ve yeni okyanusal kabuk oluşur. - Yanal hareketler: Şiddetli depremler meydana gelir.
Tektonik ovalar, yer kabuğundaki kırılmalar ve çökme hareketleri sonucunda oluşan geniş çöküntü alanlarıdır. Türkiye'deki başlıca tektonik ovalar şunlardır: Marmara Bölgesi: Adapazarı Ovası, Balıkesir Ovası, Bursa Ovası, Mustafa Kemalpaşa Ovası, Ergene Ovası, İnegöl Ovası. Ege Bölgesi: Soma Ovası, Bergama Ovası, Turgutlu Ovası, Salihli Ovası, Akhisar Ovası, Tire Ovası, Torbalı Ovası, Alaşehir Ovası, Söke Ovası, Ödemiş Ovası, Yeni Pazar Ovası, Koçarlı Ovası. Akdeniz Bölgesi: Amik Ovası ve Kahramanmaraş Ovası. Karadeniz Bölgesi: Bolu Ovası, Düzce Ovası, Tosya Ovası, Sulu Ova, Taş Ova, Merzifon Ovası, Erbaa Ovası, Niksar Ovası, Turhal Ovası, Zile Ovası ve Artova Ovası. Doğu Anadolu Bölgesi: Malatya Ovası, Elazığ Ovası, Varto Ovası, Hınıs Ovası, Karlıova, Iğdır Ovası, Elbistan Ovası, Erzurum Ovası, Erzincan Ovası, Yüksekova, Tercan Ovası, Pasinler Ovası. İç Anadolu Bölgesi: Konya Ovası, Kayseri Ovası, Develi Ovası, Aksaray Ovası, Eskişehir Ovası, Çubuk Ovası. Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Ceylanpınar Ovası, Suruç Ovası, Birecik Ovası, Harran Ovası.
Eğitim
TYT ve AYT birlikte sıralama etkiler mi?
Totalitarizm nedir?
Tübitak ortaokul araştırma projeleri nelerdir?
Trigonometrik fonksiyonlar neden önemli?
Tuzlu su elektriği iletir mi?
Termal genleşme anizotropisi nedir?
Transdüksiyonda hangi genler aktarılır?
Topraklar neden sınıflandırılır?
TGS personel alımı sınavı nasıl yapılır?
Tek dersten kalırsak not ortalaması düşer mi?
Teori ve yasa arasındaki fark nedir?
Toder TYT AYT cevap anahtarı yayınlandı mı?
Titanic'in batma sebebi nedir?
TYT Türkçe isimler sıfatlar zamir test çöz kaç soru?
Tonguç Akademi 8 den 9 a hazırlık kitabı ne işe yarar?
Tübitak personel alımı sonuçları nasıl öğrenilir?
Tonguç Akademi CUP nedir?
Töz karşıtı ne demek?
Tuz ruhu formülü nedir?
TYT ve AYT'de hangi konular kalktı?
Tezsiz yüksek lisans uzaktan eğitim nasıl oluyor?
Teknoloji ve tasarım dersi günlük plan nasıl hazırlanır?
Tüp bebek ikizleri neden birbirine benzemez?
Tek fonksiyon neye göre simetriktir?
TYT'de 55 net kaç puan?
Tsp gübre ne zaman atılır?
Thales'in en önemli sözü nedir?
Tulumbacılar adlı itfaiye bölüğünün kurulmasının önemi nedir?
Teknik yöntem monarşi nedir?
Toz kireçle toz kükürt aynı anda atılır mı?
Türev için hangi konular gerekli?
Türk mucitler ve buluşları nelerdir?
TYT kimya kuralları nelerdir?
TUS'a en geç ne zaman girilir?
Tek hücreli koloniler nelerdir?
TBAG testi nedir?
Temporal lob ve dil ilişkisi nedir?
Türkiye'de görülen kuyruklu yıldız nedir?
Trp operonu nedir?
Tuzlu su kaç derecede donar?