Tümdengelim ve çıkarım aynı şey değildir, ancak tümdengelim bir çıkarım türü olarak kabul edilebilir .
Tümdengelim (dedüksiyon), genel bir ilkeden özel bir yargıya varma sürecini anlatır . Çıkarım ise, daha geniş bir bağlamda, bir akıl yürütme sonucu elde edilen herhangi bir sonuç için kullanılabilir .
Örneğin, "Bütün insanlar ölümlüdür, Ali bir insan olduğuna göre, Ali de ölümlüdür" ifadesi, tümdengelim akıl yürütme yöntemine örnektir .
Mantıkta çıkarım çeşitleri şu şekilde sınıflandırılabilir: Doğrudan çıkarım. Dolaylı çıkarım. Dolaylı çıkarım türleri: Kıyas (sillojizm). Zincirleme kıyas veya zincirleme çıkarım. Ayrıca, geçerli ve geçersiz çıkarımlar olarak da bir ayrım yapılabilir. Diğer çıkarım türleri: Döndürme ve ters döndürme. Şartlı (hipotetik) kıyaslar. Ayrık öncüllü kıyaslar. Dilemma.
Tümdengelim, dedüksiyon olarak da adlandırılır ve sahip olunan genel verilerden yola çıkarak özel sonuçlar çıkarma yöntemidir. Bu akıl yürütme yönteminde genel ilkeler ele alınarak olaylar konusunda tek tek yargıya varılır, yani genelden özele doğru giden bir yöntemdir. Tümdengelim örnekleri: "Tüm arabalar dört tekerlidir, Bugatti Chiron bir arabadır; öyleyse Bugatti Chiron dört tekerlidir." "Tüm insanlar ölümlüdür, Sokrates bir insandır; öyleyse Sokrates ölümlüdür." Tümdengelim, matematik, bilim, felsefe ve hukuk gibi alanlarda yaygın olarak kullanılır.
Felsefede çıkarım, en genel anlamıyla, verili önermelerden bir sonuç önermesi elde etme işlemidir. Çıkarımın temel unsurları: Öncül: Çıkarımda verilen önermeler. Sonuç önermesi: Öncüllerden zihnin zorunlu olarak çıkardığı önerme. İki tür çıkarım vardır: 1. Doğrudan çıkarım: Tek bir önermeden yola çıkarak, bu önermeye eşdeğer veya karşı olan bir önerme elde etme. 2. Dolaylı çıkarım: En az iki öncül ve bir sonuç önermesinden oluşan, yani en az üç önermeden yapılan çıkarım.
Tümdengelim (dedüksiyon) örnekleri: Bütün vahşi hayvanlar ormanda yaşarlar. Aslan bir vahşi hayvandır. O halde tüm aslanlar ormanda yaşarlar. Tüm arabalar dört tekerlidir, Bugatti Chiron bir arabadır; öyleyse Bugatti Chiron dört tekerlidir. Tüm sporcular antrenman yapar, Ahmet bir sporcudur; öyleyse Ahmet antrenman yapar. Tüm insanlar ölümlüdür, Sokrates bir insandır; öyleyse Sokrates ölümlüdür. Çinli insanlar kısa boyludur. Ali'nin de boyu kısadır. O zaman Ali Çinlidir. Tümdengelimde, genel ilkeler ele alınarak özel sonuçlar çıkarılır ve yeni bir buluş yapılmaz.
Akıl yürütme ve çıkarım kavramları genellikle birbirinin yerine kullanılsa da, aralarında bazı farklar vardır: Akıl Yürütme: Doğru kabul edilen yargılardan (öncüllerden) yola çıkarak yeni yargılara (sonuca) varma sürecidir. Çıkarım: Akıl yürütmenin bir sonucu olup, öncül ve sonuç önermelerinden meydana gelir. Özetle, akıl yürütme daha geniş bir kavram olup, çıkarım bu sürecin bir sonucudur.
Metinde çıkarım bulmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Metni dikkatlice okuma. 2. İpuçlarını belirleme. 3. Mantıksal bağlantı kurma. 4. Net ve öz bir cümle yazma. Çıkarım yaparken metin dışına çıkmak, kişisel yorum katmak ve kanıt sunmamak gibi hatalardan kaçınılmalıdır. Çıkarım yapma konusu, 7. sınıf Türkçe müfredatında da yer almaktadır. Örnek bir çıkarım cümlesi: "Verilen bilgiler ışığında, şirketin hisse senedi fiyatındaki düşüşün olası bir finansal sıkıntıya işaret ettiği sonucuna varılabilir".
Evet, dedüksiyon ve tümdengelim aynı şeyi ifade eder. Tümdengelim (dedüksiyon), öncül bilgilerden yeni sonuçlar çıkarma işlemidir. Tümdengelim örnekleri: "Bütün çiçekler bitkidir." "Bütün güller çiçektir." "O hâlde bütün güller de bitkidir." "Tüm insanlar ölümlüdür, Sokrates bir insandır." "Öyleyse Sokrates ölümlüdür." Ancak, "tümdengelim" terimi, "dedüksiyon" terimini tam olarak karşılamaz.
Eğitim
Tenar bölge kasları hangi sinirle innerve edilir?
Türkiye'de en verimli alüvyon toprak nerede bulunur?
Tkoo'da hangi dersler var?
TSF'de antrenör olmak için kaç puan gerekir?
Tümler ve komşu açı nedir?
Türkiye Cumhuriyeti'nden önce hangi devletler vardı?
Türevde x'in farklı olması ne demek?
Trigonometri indirgeme nasıl yapılır?
Turnusol kağıdı neyi ayırt eder?
Temrinlik malzeme ne demek?
TAÜ harf notu nasıl?
Türkiye ve ABD yüzölçümü olarak kaçıncı sırada?
Teknik ressam olmak için hangi bölüm okunmalı?
TEOG 2014 hangi konular çıktı?
Timaş Akademide hangi kitaplar var?
TYT fizik kuvvet ve enerji nedir?
Türk lise sistemi nasıl?
Türevde f'(x)=0 ne demek?
Trna kodonu nasıl okur?
Türkiye'de liseliler ne zaman okula başladı?
Türevde zincir kuralı nasıl bulunur?
Taşıtlar şarkısı okul öncesi nasıl anlatılır?
Tuz ruhu ve hidroklorik aynı şey mi?
TR Dizin'e giren dergiler kaç ayda bir yayınlanır?
Temel fizik yasaları kaça ayrılır?
Türevde eksponansiyalin kuralı nedir?
TYT test çözerken nasıl çalışılır?
Thales ilk filozof mu?
Trigonometrik fonksiyonlar nasıl ezberlenir?
Tezli yüksek lisansta ortalama önemli mi?
Tohumlu bitkiler kaç gruba ayrılır?
Türkiye Maarif Vakfı eğitim diplomasisinin bir aracı mıdır?
Tonguç akademi 7 sınıf hangi seviye?
Türkiye'de düzenli ordu hangi savaşla kuruldu?
TC Cumhurbaşkanları sırasıyla kimlerdir?
Türkiye hangi epirojeni sonucu yükselmiştir?
TYT'ye girmeden AYT'ye girilir mi?
Tuzlu su mu çabuk kaynar normal su mu?
Töderin LGS'si zor mu?
Tetebbu ve tetkik ne demek?