Tümevarımın temel ilkesi , özelden genele, tikelden tümele doğru yapılan bir akıl yürütme biçimidir
Bu akıl yürütmede:
Tümevarım, bilimin işleyişinde önemli bir yer tutar; gözlemler ve deneyler aracılığıyla elde edilen verilerden genel sonuçlara ulaşılarak doğanın yasaları keşfedilmeye çalışılır
Felsefede üç temel ilke şunlardır: 1. Özdeşlik İlkesi: Bir şeyin kendisiyle aynı şey olduğuna işaret eder ve "bir şey ne ise odur" şeklinde ifade edilir. 2. Çelişmezlik İlkesi: Bir şeyin aynı zamanda hem kendisi hem de başka bir şey olamayacağını belirtir. 3. Üçüncü Halin İmkansızlığı İlkesi: Bir önermenin ya doğru ya da yanlış olabileceğini, ikisinin dışında üçüncü bir ihtimalin olmadığını ifade eder.
Tümevarımın kurucusu olarak Francis Bacon kabul edilir. Bacon, modern anlamda tümevarımı bilimsel bir yöntem olarak ortaya koymuştur. Ancak, tümevarım yöntemini bilimsel araştırmalarda kullanılacak bir yöntem olarak geliştiren kişi İbn Sînâ'dır.
Tümevarım ve analoji örneklerine aşağıdaki kaynaklardan ulaşılabilir: webtekno.com. dahifilozof.com. ogmmateryal.eba.gov.tr. Tümevarım örnekleri: "Serçe, güvercin ve karga uçar. Serçe, güvercin ve karga kuştur. Öyleyse kuşlar uçar". "Bebekler yürüyemez. Ahmet bir bebektir. Öyleyse Ahmet yürüyemez". "Günler 24 saat sürer. Salı bir gündür. Öyleyse salı günü de 24 saattir". Analoji örnekleri: "Dünya’da atmosfer vardır ve canlı hayat vardır. Mars’ta atmosfer var. Öyleyse Mars’ta da canlı hayat vardır". "Aslan Mican geliyor" dendiğinde, Mican ve Aslan arasında analoji yapılır. "Sinem klasik müzik seviyor. Tuğçe’de klasik müzik seviyor. Sinem dövme yaptırmayı seviyor. Tuğçe'nin de dövme yaptırmayı seviyor olma ihtimali yüksek diye düşünülür".
Analoji ve tümevarım arasındaki temel farklar şunlardır: 1. Tümevarım: - Özelden genele doğru bir akıl yürütme biçimidir. - Gözlemlenen bilgiler üzerinden genellemelere ulaşılır, ancak gözlenmemiş bilgiler nedeniyle çelişme riski vardır. - Sonuçlar kesin değildir, sadece olasıdır. 2. Analoji: - İki şey arasındaki benzerliklere odaklanır. - Genelleme yapılmaz, benzer özellikler üzerinden çıkarım yapılır. - Sonuçlar olasılık ifade eder, kesinlik taşımaz. Özetle, tümevarım yeni ve bilinmeyen sonuçlara ulaşmayı hedeflerken, analoji bilinen özellikler üzerinden bilinmeyen bir olgu hakkında çıkarım yapmayı amaçlar.
Tümdengelim (Dedüksiyon) ve Tümevarım (İndüksiyon) Örnekleri: Tümdengelim (Dedüksiyon) Örnekleri: Tüm arabalar dört tekerlidir, Bugatti Chiron bir arabadır; öyleyse Bugatti Chiron dört tekerlidir. Tüm balıklar denizde yaşar, hamsi bir balıktır; öyleyse hamsi denizde yaşar. Tüm sporcular antrenman yapar, Ahmet bir sporcudur; öyleyse Ahmet antrenman yapar. Tüm insanlar ölümlüdür, Sokrates bir insandır; öyleyse Sokrates ölümlüdür. Tümevarım (İndüksiyon) Örnekleri: Serçe, güvercin ve karga uçar. Bebekler yürüyemez. Boncuk siyah bir kedidir. Günler 24 saat sürer.
Tümevarım objektif değildir. Tümevarım, özelden genele doğru parçalardan bütüne ulaşan bir akıl yürütme yöntemidir.
Tümevarım ve tümdengelim arasındaki temel fark, akıl yürütme yönündedir: Tümevarım, özelden genele doğru, parçalardan bütüne ulaşan bir akıl yürütme yöntemidir. Tümdengelim, genelden özele doğru, genel bilgiler üzerine düşünerek özel durumlar hakkında yargılar oluşturan bir akıl yürütme yöntemidir. Örnekler: Tümevarım: "Serçe, güvercin ve karga uçar. Serçe, güvercin ve karga kuştur. Öyleyse kuşlar uçar". Tümdengelim: "Tüm insanlar ölümlüdür, Sokrates bir insandır; öyleyse Sokrates ölümlüdür".
Eğitim
THY teknik eğitim platformu nedir?
TYT paragraf hangi sırayla çözülmeli?
Toplumsal baskı kuramı nedir?
TSH GnRH salınımını nasıl etkiler?
TUS analizi nasıl yapılır?
Türkiye'de son sönmüş yanardağ hangisi?
Toder Türkiye geneli deneme sınavı 1 nasıldı?
TED k12 hangi seviye?
TYT biyoloji hangi konular çıktı?
Tülbent PP ne demek?
TYT paragraf denemesi kaç tane çözülmeli?
Tek ve çift fonksiyonun grafiği neden simetriktir?
Tüm fonksiyon grafikleri nelerdir?
Tömer sertifikası hangi ülkelerde geçerli?
Tohumla üreme eşeysiz mi eşeyli mi?
TUS soru bankaları ne zaman çözülmeli?
Taylor'ın bilimsel yönetim ilkeleri kaça ayrılır?
Türkiye hangi savaşlarda yenildi?
Teleolojik etik türleri nelerdir?
Toprak oluşumu kaç yıl sürer?
Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun eğitim politikalarına etkileri nelerdir?
Tugay bölük ne demek?
Teğet ve normal doğru nasıl bulunur?
Toprak profili ve katmanları nelerdir?
Toprak kayması ve toprak çökmesi aynı şey mi?
Türkiye'de tarım haritası 6. sınıf nedir?
TYT'de üslü ve köklü sayılar hangi konudan?
Teğmenler neden 3 yıl görev yapar?
Taş devrinde taştan başka ne vardı?
Türk eğitim programları nelerdir?
Teknikerler hangi bölümden mezun olur?
Türkiye'de ilk kadın milletvekili ne zaman seçildi?
Trafik haftası için neler yapılabilir okul öncesi?
Trakya'nın yüzde kaçı Türkiye'de?
Toplumsal etkileşim ve toplumsal ilişki arasındaki fark nedir?
TYT 30'lu deneme yeterli mi?
Teneffüsün amacı nedir?
Toplama işleminde modelleme nasıl yapılır?
Trigonometri yükseklik formülü nedir?
Termometre içindeki sıvı neden yükselir?