Tonoz örtü , mimarlıkta kemerlerin bir araya gelmesiyle oluşturulan, genellikle tavan örtüsü olarak işlev gören yapı parçasıdır
Özellikleri :
Çeşitleri :
Tonoz çatı çeşitleri, şekillerine ve yapılarına göre farklılık gösterir. İşte bazı tonoz çatı çeşitleri: Beşik tonoz: Çatı kısmı yarım silindir biçiminde olan en basit ve sık kullanılan tonoz çeşididir. Basık tonoz: Beşik tonoza benzer, ancak yüksekliği açıklığının yarısından azdır. Yüksek tonoz: Yüksekliği açıklığının yarısından fazla olan çatı örtüsü çeşididir. Sivri (çatma) tonoz: Enine kesiti, sivri kemerle oluşmuş tonoz çeşididir. Eğri (verev) tonoz: Ayakları aynı düzeyde olmayan tonoz tipidir. Eğik (rampa) tonoz: Kemerlerinin başlangıç düzeyleri farklı olan, rampa şeklinde bir ucundan bir ucuna yükseklik farkı olan tonozdur. Konik tonoz: Başlangıç ve bitiş noktalarındaki kemerlerin hem açıklığı hem de yüksekliği birbirinden farklı olan, kesik yarım koni şeklinde olan örtüye denir. Haç (haçvari) tonoz: Birbirini dik olarak kesen iki tonozdan oluşur. Çapraz tonoz: Aynı büyüklükteki iki beşik tonozun dik açılarda kesişmesiyle oluşur. Yelpazeli tonoz: İngiltere'de sıkça görülen, tudor tarzında, bir yelpaze veya huni gibi yapılan tonozdur. Bu çeşitler, tonozun şekline, işlevine, kesit eğrisine ve eğrilerin birleşim biçimine göre farklılık gösterir.
Tonoz, mimarlık ve yapı biliminde kullanılan bir terim olup, üzerleri tuğla ve harçla örtülen, yarım silindir şeklindeki tavan örtüsü anlamına gelir. Tonoz kelimesi, Rumca "tholós" (θολός) sözcüğünden türetilmiştir ve "kubbeli yuvarlak yapı" veya "örme taş veya tuğladan yapılmış kubbe" anlamına gelir. Tonozun bazı türleri şunlardır: beşik tonoz; çapraz tonoz; yıldız tonoz; ağ tonoz; kaburgalı tonoz; yelpaze tonoz.
Beşik tonoz, kemer profiline göre yarım daire veya sivri kesitli olabilen tek bir eğriden oluşan en basit tonoz türüdür. Özellikleri: Form olarak yarım silindir biçimindedir. Kesit eğrisini oluşturan kemerler yarım daire biçimindedir. Özellikle anıtsal yapıların revak, avlu, koridor, galeri gibi mekanlarında ve çarşı, han gibi uzun dikdörtgen planlı yapıların üst örtülerinde kullanılır. Beşik tonozun ağırlığının oluşturduğu yük, taşıyıcı duvarlara aktarılır ve bu da duvarları yanlara doğru iten bir itme kuvveti oluşturur.
Örtü çeşitleri farklı bağlamlarda ele alınabilir. İşte bazı örnekler: Başörtüleri: Amiş kadınları beyaz bone takar. Katolik rahibeler, beyaz detaylı siyah giysiler giyer. Doğu Avrupalı Ortodoks Hristiyan rahibeler siyah başlık ve çarşaf kullanır. Ortodoks Yahudi evli kadınlar başörtüsü takar, Hasidik toplumunda ise kadınlar saçlarını kazıtıp peruk kullanır. Jainizm'e inanan kadınlar beyaz başörtüsü kullanır. Masa örtüleri: Pamuk, keten, saten ve polyester gibi farklı malzemelerden yapılır. Dantelli veya işlemeli masa örtüleri özel günlerde tercih edilir. Yara örtüleri: Hidrokolloidler, fiber/aljinatlar, köpükler, antibakteriyel örtüler ve içinde çeşitli maddeler bulunan örtüler gibi farklı türleri vardır. Duvar örtüleri: Tapestry, kanvas gibi farklı modellerde olabilir. Çiçekli, harita desenli veya etnik tarzda olabilir.
Tonozun eğimi, yapının stabilitesini ve uzun ömürlülüğünü sağlamak açısından kritik öneme sahiptir. Tonozun eğimi ve yaylanma açısı, tonozun inşası sırasında dikkatlice kontrol edilmelidir. Tonozun eğimi ile ilgili belirli bir değer verilmemiştir. Ancak, tonoz inşaatında yük taşıma kapasitesi, malzeme dayanıklılığı, eğim açıları ve destek sistemlerinin hesaplamaları yapılmalıdır. Tonoz eğimi ile ilgili daha fazla bilgi için bir yapı mühendisine danışılması önerilir.
Tonoz çatı, genellikle geniş ve yüksek alanların kapatılmasında kullanılır. İşte bazı kullanım alanları: Endüstriyel alanlar ve fabrikalar. Hangar yapıları. Depo ve lojistik alanları. Ticari binalar ve sergi alanları. Tarım yapıları. Kervansaraylar, saraylar, hastaneler ve ibadethaneler. Ayrıca, tonoz çatılar, alışveriş merkezleri, apartman girişleri ve koridorlar gibi alanlarda da kullanılır.
Sundurma ve tonoz arasındaki temel farklar şunlardır: Sundurma: Tek eğimli çatı olarak da bilinir. Yapımı kolaydır ve maliyeti azdır. Genellikle açıklığı az olan yerlerde, örneğin çamaşırlık, garaj veya kömürlük gibi alanlarda uygulanır. Tonoz: Bir kemerin içinde bulunduğu düzleme dik bir aks boyunca hareket etmesiyle oluşan, genellikle taş ve tuğladan oluşan bir örtü sistemidir. Tabandan içbükey olarak oluşturulmuş yarım silindir geometride tavana sahiptir. Uzun açıklıkları geçmek için kullanılır. Özetle, sundurma çatılar daha basit ve düşük maliyetli olup, genellikle açıklığı az olan yerlerde uygulanırken; tonoz çatılar, uzun açıklıkları geçmek için kullanılan, daha karmaşık bir yapıya sahip çatı sistemleridir.
Kültür ve Sanat
Tığ oyası en kolay nasıl yapılır?
Tual Tiryakinim notaları nasıl çalınır?
Tomris hangi Türk devleti döneminde yaşamıştır?
Tokyo Ghoul 12. bölüm ne anlatıyor?
Tozkoparan İskender kaç yıl yaşadı?
Türk Bayrağındaki 5 köşeli yıldız neyi ifade eder?
Uygar insan kime denir?
Türkiye'de sadece 1 kişide olan isim nedir?
Tığ ve ip ile neler yapılabilir?
Türklerde yılbaşı ne zaman kutlanır?
Tonoz örtü nedir?
Uzun burun doodle ne anlama gelir?
Türk mitolojisi ateş tanrıçasının adı nedir?
Vaka-i Zaptiye ne anlatıyor?
Türk uygarlığı hangi uygarlığın devamıdır?
Türki cumhuriyetler hangi bayrakları kullanıyor?
True beuty ne anlatıyor?
Uzun İnce Yol hangi şiir türü?
Türk edebiyatında akımların tarihleri nelerdir?
Tozpembe masallar kimin şarkısı?
Tual tahta mı tuval bezi mi?
Türk kültüründe bayram nasıl kutlanır?
Uşak halısı neden değerli?
Tülay Macıran hangi tür müzik yapıyor?
Türkiye'de halı sanatı en çok nerede yapılır?
Urartuların en önemli özelliği nedir?
Topuz silah çeşitleri nelerdir?
Topkapı Sarayı Zülfikar hangi padişahın?
Topkapı Sarayını kim 4 yılda yaptı?
Tuğ ve sancak arasındaki fark nedir?
Treasure grubu kaç kişi?
Tozkoparan İskender'in gerçek hikayesi nedir?
Tulumcu ne iş yapar?
Tokyo en çok neresiyle meşhur?
Türk edebiyatında en çok kullanılan lakap nedir?
Türkiye'de kaç tane batık şehir var?
Türk halk şiirinin en büyük ustası kimdir?
Urfa'nın tarihi kaç yıllık?
Türk kültür ve medeniyet tarihinde Osmanlı millet sistemi hangi padişah dön..
Türkiye'de mareşal rütbesi kime verildi?