Türk halk edebiyatı, üç ana döneme ayrılır :
Halk edebiyatı, İslamiyet öncesi sözlü Türk edebiyatının devamı niteliğinde, halkın yarattığı sözlü eserlerden oluşan bir edebiyat türüdür. Genel özellikleri: Dil, biçim, konu ve duyarlıklar bakımından halk kültürüne sıkı sıkıya bağlıdır. Şiirlerde söz sanatları, hece ve aruz ölçüleri kullanılır. Aşk, tabiat, ayrılık, hasret, ölüm, yiğitlik, toplum, din gibi temalar sıkça işlenir. Daha çok şiir alanında gelişmiş, düzyazı örnekleri geri planda kalmıştır. Nazım birimi genellikle dörtlüktür. Halk arasında gelişen ve anonimleşmeye açık bir edebiyattır.
Halk edebiyatında Eski Türkçe, Orta Türkçe ve Batı Türkçesi dönemleri kullanılır. Eski Türkçe (7. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar): Bu dönemde Türkçe, yabancı dillerin etkisinden uzaktır ve en saf haliyle kullanılır. Örnek eserler arasında Kutadgu Bilig, Divanü Lûgat-it-Türk ve Atabetü’l Hakayık bulunur. Orta Türkçe (13. yüzyıldan günümüze kadar): Bu dönemde Arapça ve Farsça'nın etkisi artar. Örnek eserler arasında Şecere-i Türk, Mecalisü’n Nefais ve Muhakemetü’l Lügateyn yer alır. Batı Türkçesi (13. yüzyıldan günümüze kadar): Bu dönem, Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi ve Türkiye Türkçesi olarak üç ana döneme ayrılır. Halk edebiyatı ürünleri genellikle bu dönemlerde yazılmıştır. Halk edebiyatı, özellikle Eski Anadolu Türkçesi döneminde (13-16. yüzyıllar) Yunus Emre Divanı, Mantıku’t-Tayr ve Garipname gibi eserlerle gelişmiştir.
Geçiş dönemi Türk edebiyatı yazarlarından bazıları şunlardır: Yusuf Has Hacip. Edip Ahmet Yükneki. Kaşgarlı Mahmut. Ahmet Yesevi. Anonim.
Halk edebiyatı türleri üç ana bölümde incelenebilir: 1. Anonim Halk Edebiyatı: Anlatma esasına dayananlar: Masal, fıkra, efsane, halk hikâyeleri. Manzum (şiir) olanlar: Türkü, mani, ninni, ağıt, tekerleme. Manzum ve mensur (düz yazı) şekiller: Bilmece, atasözü, deyim, alkış (hayırdua), kargış (beddua). Seyirlik oyunlar: Köy seyirlik oyunları, kukla, meddah, orta oyunu, Karagöz oyunu. 2. Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı: İlahi, nefes, deme, şathiye, devriye, nutuk gibi nazım türleri. 3. Âşık Tarzı Halk Edebiyatı: Koşma (güzelleme, taşlama, koçaklama, ağıt), semai, varsağı, destan gibi nazım şekilleri.
Halk edebiyatında işlenen bazı konular: Aşk ve sevgi. Doğa. Ayrılık ve hasret. Ölüm. Yiğitlik ve kahramanlık. Toplum ve toplum sorunları. Din ve tasavvuf. Zamandan şikayet. Ayrıca, halk edebiyatında somut konular işlenir ve benzetmeler, söz sanatları kullanılır.
Halk edebiyatı nazım türleri, üç ana başlıkta toplanır: 1. Anonim halk edebiyatı nazım türleri: mani; türkü; ağıt; ninni. 2. Aşık edebiyatı nazım türleri: koşma; semai; varsağı; destan. 3. Tekke ve tasavvuf edebiyatı nazım türleri: ilahi; nefes; deme; nutuk; devriye; şathiye.
Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı, iki ana döneme ayrılır: 1. Karahanlı Dönemi: Bu dönemde yazılan eserler arasında Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacip), Atabetü'l-Hakayık (Edip Ahmet Yükneki) ve Divan-ı Lügat'it Türk (Kaşgarlı Mahmut) bulunur. 2. Ahmet Yesevi Dönemi: Bu dönemde Divan-ı Hikmet yazılmıştır. Bu eserler, İslam öncesi kültürle İslami kültürün iç içe geçtiği bir dönemde, eski edebiyat anlayışının sürdürülmesi ve yeni medeniyetin edebiyat anlayışına uygun eserlerin verilmesi özellikleriyle karakterize edilir.
Kültür ve Sanat
Uysallar ne anlatıyor?
Türk halk edebiyatı kaç döneme ayrılır?
Urartularda ilk defa ne bulunmuştur?
Tuğrul kuşu neyi temsil eder?
Türk destanlarında at neyi temsil eder?
Türkü ve ezgi arasındaki fark nedir?
Uçurtma avcısı ne anlatmak istiyor?
Twist dansının özelliği nedir?
Trabzon neyi ile meşhur resim?
UltrAslan'ın sloganı nedir?