Türkçe sözcüklerin başında genellikle c, ğ, l, m, n, r, z sesleri bulunmaz
İstisnai durumlar :
Ayrıca, ne kelimesinden türeyen (niye, nereye, nasıl) soru kelimeleri de Türkçe olarak kabul edilir
Ünsüz uyumu ve ünsüz benzeşmesi arasındaki fark şu şekildedir: Ünsüz uyumu, kelimelerin aldıkları eklere ve takılara göre ünsüzlerin uyum sağlamasıdır. Ünsüz benzeşmesi ise, sert ünsüzle (p, ç, t, k, f, s, ş, h) biten sözcüklerden sonra getirilen ilk ekin sert ünsüz olması gerektiğini ifade eder. Özetle, ünsüz uyumu tüm sert ünsüzleri kapsarken, ünsüz benzeşmesi sadece belirli sert ünsüzleri (f, ı, s, t, ı, k, ç, ı, ş, a, h, a, p) kapsar.
Ünsüz benzeşmesi, Türkçede sert ünsüzle biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşerek değişmesidir. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi denmesinin sebebi, kelime sonundaki sert ünsüzün, yanına gelen yumuşak ünsüzü kendine benzetmesidir. Ünsüz benzeşmesinde c ünsüzü ç, d ünsüzü t, g ünsüzü ise k ünsüzüne dönüşerek sertleşir. Örnekler: dolap – da → dolap – ta; yavaş – ca → yavaş – ça; unut – gan → unut – kan. Birleşik kelimelerde, terimlerde, başka dillerden dilimize geçmiş sözcüklerin gövdelerinde ünsüz benzeşmesi aranmaz. Örnekler: dikdörtgen, akciğer; üçgen, dörtgen, beşgen.
Türkçe'de bulunmayan ünsüz sesler şunlardır: f, h, j, v. c, ğ, l, m, n, p, r, z (yansıma kelimeler hariç). İstisnalar: ad, od, sac, yad gibi kelimeler. ne, var, varmak, vermek, vurmak gibi fiiller. j sesi, halk ağzında "c" olarak söylenir (örneğin, jandarma ⇒ candarma).
Ünlü ve ünsüz benzeşmesi arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Ünlü benzeşmesi, bir hecedeki ünlülerin diğer hece veya hecelerdeki ünlüleri kendisine benzetmesidir. Ünsüz benzeşmesi, bir sözcükteki ünsüzlerin; oluşum noktası, nitelik ve/veya nicelik bakımından bir başka sese benzemesidir. Özetle: - Ünlü benzeşmesi: Ünlülerin birbirine benzemesi. - Ünsüz benzeşmesi: Ünsüzlerin birbirine benzemesi.
Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) ve ünsüz düşmesi arasındaki temel fark, bu ses olaylarının gerçekleştiği zaman ve nedenleridir. 1. Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi): - Ne zaman gerçekleşir?: Kelime ek alırken, sert ünsüzlerle (p, ç, t, k) biten kelimelere yumuşak ünsüzler (c, d, g) geldiğinde, bu yumuşak ünsüzler sertleşerek (ç, t, k) dönüşür. - Neden gerçekleşir?: Eklenen eke uyum sağlamak için. 2. Ünsüz Düşmesi: - Ne zaman gerçekleşir?: Söyleyişte kolaylığı sağlamak amacıyla, genellikle vurgusuz sesler düşer. - Neden gerçekleşir?: Söyleyiş güçlüğü veya zayıf seslerin düşmesi. Özetle, ünsüz benzeşmesi, ek alırken gerçekleşen bir ses olayıdır ve eke uyum sağlamak için sertleşme olur; ünsüz düşmesi ise söyleyişte kolaylığı sağlamak amacıyla bazı ünsüzlerin düşmesidir.
Türkçede bazı ünsüz ikilileri yan yana gelmez: Kelime başında iki ünsüz yan yana gelmez. Aynı hecede iki ünlü yan yana gelmez. Belirli ünsüz ikilileri dışında, sözcük sonunda veya içinde yan yana gelen ünsüzler yabancı kökenlidir. Bu ünsüz ikilileri şunlardır: -lç: ölç; -lk: ilk, kalk; -lp: alp; -lt: alt, bunalt, salt; -nç: dinç, genç, gülünç, sevinç; -nk: denk; -nt: ant, yont-; -rç: sürç, borç; -rk: Türk, bark, görk; -rp: sarp, serp; -rs: sars, pars, ters; -rt: art, kart, kurt, ört, yırt, yurt; -st: ast, üst. İstisnalar: "anne", "elli", "bellemek" gibi kelimeler bu kurallara istisna oluşturur.
Türkçede sert ünsüzler şunlardır: ç; f; h; k; p; s; ş; t. Bu harflerin karşıtı olan yumuşak ünsüzler ise b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z'dir.
Blog
Türk devletlerinde ordu kaça ayrılır?
Türkçe sözcüklerin başında hangi ünsüzler bulunmaz?
Tütün için hangi filtre kullanılır?
Vakur bakış ne demek?
Whats up ne anlama gelir?
Winston Slender Gray ağır mı?
Widow ve dul aynı mı?
Verandaya balkon denir mi?
Türkçe s harfi nasıl okunur?
Until death ne anlama gelir?
Used to olumlu cümle nasıl yapılır?
Türkçeye yerleşmiş yabancı kelimeler nasıl bulunur 5.sınıf?
Winwin ne iş yapar?
Türkçe'de dolar yerine ne kullanılır?
Ultra ve aşırı aynı şey mi?
Ulama nedir?
Vol.1 ve vol.2 ne demek?
Türk Rus public ne demek?
Would rather'dan sonra fiil nasıl gelir?
V2 ile V3 arasındaki fark nedir?
Ulama örnekleri 30 tane nelerdir?
Universal ve evrensel aynı şey mi?
Winston slender ağır mı hafif mi?
Water ve water ingilizce aynı mı?
Viking deterjan hangi ülkenin malı?
Türk dili dergisi özel isim mi?
VK'da M harfi ne anlama gelir?
Tılsım ne anlama gelir?
Türkçenin en uzak akrabası hangi dildir?
V sesi hece ve kelime tablosu nasıl yapılır?
Tuhaf ne anlama gelir?
Work 3 hali nedir?
Utangaç ingilizce ne demek?
Tuğgeneral ne iş yapar?
When ile whenever nasıl ayırt edilir?
Turgutlu en büyük mahallesi hangisi?
Türkçe ve Almanca aynı dil grubunda mı?
Uygun ve yerinde ne demek bulmaca?
Tünaydın hangi saatlerde kullanılır?
Uyak ve kafiye nasıl ayırt edilir?