Taşkın riski , bir bölgede meydana gelebilecek taşkınların çevresel, sosyal ve ekonomik faaliyetler üzerindeki olumsuz etkilerini ifade eder
Taşkınlar, bir akarsuyun çeşitli sebeplerle yatağından taşarak çevresindeki arazilere, yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar vermesi durumudur
Taşkın riski, havza karakteristikleri, yağış verileri ve diğer matematiksel veriler kullanılarak hesaplanabilir
Taşkın risk yönetimi, taşkınların insan sağlığı, çevre, kültürel miras ve ekonomik faaliyetler üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla yapılır. Bu kapsamda, taşkın tehlike haritaları, taşkın risk haritaları ve taşkın riski yönetim planlarının hazırlanması gereklidir
Türkiye'de taşkınlar en çok mart, nisan, mayıs, haziran ve temmuz aylarında görülmektedir. Taşkınların bu aylarda görülmesinin nedenleri arasında sağanak yağışlar, kar erimeleri ve toprağın neme doymuş olması yer almaktadır.
Sel ve taşkın arasındaki temel farklar şunlardır: Sellerde su ile birlikte fazla miktarda iri materyal (taşıntı) taşınırken, taşkınlarda iri materyal taşınımı çok az olur. Seller, genellikle yüksek ve fazla eğimli arazideki nispeten küçük havzalarda, yukarı havza akarsularında oluşur. Sellerin yatak dışına taşması bir su ve iri boyutlu malzeme baskını oluştururken, taşkınlar bir miktar asılı sediment taşıyan bir su baskını niteliğindedir. Sellerin ardından arazi, toprak verimliliğini azaltan bir taşıntı tabakasıyla kaplanırken, taşkınların ardından arazi, toprak verimliliğini artıran ince bir sediment tabakasıyla örtülür.
Taşkın, bir akarsuyun çeşitli sebeplerle yatağından taşıp, çevresinde bulunan arazilere, yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar vermesidir. Taşkın kelimesi ayrıca "taşmış bir durumda olan" ve "su baskını, seylap, feyezan" anlamlarına da gelir.
Taşkın sularını önlemek için aşağıdaki yöntemler uygulanabilir: Barajlar ve bentler: Suyun kontrollü bir şekilde depolanmasını ve taşkınların önlenmesini sağlar. Su yollarının genişletilmesi: Suyun akışını hızlandırarak sel riskini azaltabilir. Dere ıslah çalışmaları: Dere yataklarının düzenlenmesi ve taşkın riskinin azaltılması için yapılır. Kentsel drenaj sistemleri: Yağmur sularının biriktirilmeden akmasını ve taşkın riskinin azalmasını sağlar. Ağaçlandırma ve teraslama: Toprak erozyonunu önleyerek sel felaketlerini azaltır. Su baskını uyarı sistemleri: Sel felaketlerinin önceden tespit edilmesi ve halkın zamanında uyarılması için önemlidir. Altyapı planlaması: Sel sularının etkilerini azaltacak köprüler, yol ağı ve yapılar inşa edilerek taşkın riski azaltılabilir. Ayrıca, taşkın riski olan bölgelerde yapılaşma ve arazi kullanımı planlaması yapılmalı, su yollarının düzenli olarak temizlenmesi ve bakımı yapılmalıdır.
Taşkınlar en çok Karadeniz, Akdeniz ve Marmara bölgelerinde görülür. Karadeniz Bölgesi. Akdeniz Bölgesi. Marmara Bölgesi. Türkiye'de sel ve taşkınların en az görüldüğü bölgeler ise Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleridir.
Dere taşkın kotu, su taşkın seviyesine esas, dere kenarlarına inşa edilen duvar veya düzenlenmiş/yükseltilmiş zeminin üst kotu olarak belirlenir. Belirleme sürecinde kullanılan bazı yöntemler: Hidrolojik analiz. Hidrolik modelleme. Ayrıca, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü veya ilgili su ve kanalizasyon idareleri tarafından su taşkın analizi yapılarak belirlenen kret kotuna 1,50 metre ilave edilmesiyle de taşkın kotu belirlenebilir.
Sel ve taşkınlar, doğal afet olarak kabul edilir çünkü: Can ve mal kaybına yol açabilirler. Ekonomik zararlara neden olabilirler. Ekosistemleri olumsuz etkileyebilirler. İnsan yaşamını olumsuz etkileyebilirler. Sel ve taşkınlar, genellikle yoğun yağışlar, akarsu debilerinin artması veya deniz seviyelerinin yükselmesi gibi doğal afetlerden kaynaklanır.
Doğa ve Hayvanlar
Türkiye'de kaç çeşit dağ çiçeği var?
Türkiye'de en büyük balık nerede bulunur?
Türken ırkı tavuk ne kadar yumurtlar?
Temiz deniz nasıl anlaşılır?
Turuncu Kod hangi illerde var?
Türkiye'de hangi yılanlar zehirsizdir?
Toy poodle nasıl bir karakter?
Türkiye'de kaç tane ilginç çiçek var?
Tehlikeli atıkların bertarafı nasıl yapılır?
Temple Grandın neden ineklerle konuşuyor?