Tepkime hızı , birim zamanda madde miktarında gerçekleşen değişim ile hesaplanır. Hesaplamalarda genellikle madde miktarının birimi olarak molar derişim (mol/L) ve zaman ise saniye (s) cinsinden kullanılır
Tepkime hız bağıntısı ise şu şekilde bulunur:
Tepkime hızını ve hız bağıntısını bulmak için ayrıca kimyasal kinetik ve çarpışma teorisi gibi konular da dikkate alınmalıdır
Tepkime hız denklemi şu şekilde yazılır: 1. Hız denkleminde sadece gazlar ve çözelti halinde bulunan giren ürünler yazılır. 2. Tepkimeye girenlerin molar derişimlerinin tepkime denklemindeki katsayıları üs olarak alınır. 3. Hız denklemi, hıza etki eden her maddenin derişiminin birbiri ile çarpılmasıyla elde edilir. 4. Hız denklemindeki derişim terimlerinin üsleri, yani a ve b’nin toplamına tepkimenin mertebesi (derecesi) denir. 5. Hız sabiti (k) her tepkime için belli bir sıcaklıkta daima sabittir. Örnek bir tepkime hız denklemi: Hız = k A + a [B]^b. Daha detaylı bilgi ve örnekler için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir: ogmmateryal.eba.gov.tr; bikifi.com; tr.khanacademy.org.
Hız ve zaman formülü şu şekildedir: X = V x T Bu formülde: - X = Kat edilen mesafe - V = Hız - T = Alınan süre. Ortalama hız formülü ise şu şekilde hesaplanır: v_ort = s_toplam / t_toplam Bu formülde: - v_ort = Ortalama hız - s_toplam = Toplam yol - t_toplam = Toplam zaman. Anlık hız formülü ise: v = lim Δt → 0 Δs / Δt = ds / dt Bu formülde: - v = Hız - Δs = Yer değiştirme - Δt = Zaman aralığı.
İleri ve geri tepkime hızları, bir kimyasal tepkimede ileri yönde ilerleme hızı ile ters yönde ilerleme hızını ifade eder. İleri tepkime hızı, tepkimeye girenlerin tüketilme hızını belirtir. Geri tepkime hızı, ürünlerin oluşma hızını ifade eder. İleri ve geri tepkime hızları, sıcaklık, konsantrasyon ve katalizörler gibi faktörlere bağlıdır. Kimyasal denge, ileri ve geri tepkime hızlarının birbirine eşit olduğu, ürün ve tepken (giren) derişimlerinin zamanla değişmediği durumu ifade eder.
Ortalama hız formülü, bir nesnenin belli bir zaman aralığında yaptığı yer değiştirmenin, bu zaman aralığına oranı olarak ifade edilir. Ortalama hız (vav) = (Alınan toplam yol) / (Toplam zaman). Eğer cisim sabit bir oranda ivmeleniyorsa, ortalama hız formülü şu şekilde basitleşir: Ortalama hız (vav) = (İlk hız (vi) + Son hız (vf)) / 2. Hızı, cismin konum ve zamandaki değişiminden de bulmak mümkündür. Bu formül şu şekildedir: Ortalama hız (vav) = (Son konum - İlk konum) / (Son zaman - İlk zaman).
Tepkime hızlarına etki eden bazı faktörler: Derişim: Tepkime hızı, giren maddelerin derişimi arttıkça artar. Sıcaklık: Sıcaklık artışı, taneciklerin hızını artırarak tepkime hızını yükseltir. Katalizör: Katalizörler, tepkimenin hızını artırır. Temas yüzeyi: Temas yüzeyinin artması, tepkimeye giren maddeler arasındaki etkileşimi artırarak hızı yükseltir. Madde cinsi: Moleküller arasındaki bağın gücü ve bu bağları kırmak için gereken enerji, tepkimenin hızını etkiler. Basınç ve hacim: Gaz fazındaki tepkimelerde hacim küçültüldüğünde basınç artar ve tepkime hızı yükselir. Tepkime hızına etki eden faktörler, tepkimenin türüne ve koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Kimyasal tepkimelerde hız konusu, kimyasal kinetik (fiziksel kimyanın bir alt dalı) ile ilgilidir. Bu konu, genellikle AYT (İleri Düzey Yerleştirme Sınavı) kimya müfredatında yer alır. Ayrıca, tepkime hızı, 5. ünite kapsamında "Tepkime Hızları" başlığı altında ele alınır.
Dengedeki bir tepkimede ileri tepkime hız sabitinin nasıl bulunacağına dair bilgi bulunamadı. Ancak, denge sabiti (K) ile ilgili bazı bilgiler şu şekildedir: Denge sabiti, ürünlerin ve girenlerin derişimleri cinsinden yazılıyorsa Kc veya Kd ile gösterilir. Denge bağıntısında yer almayan maddeler dengeyi etkilemez. Dengedeki bir sistemdeki derişim, basınç veya sıcaklık değerlerinin değişmesi dengeyi bozar. Bir denge reaksiyonu ters çevrilirse K denge sabiti, çarpmaya göre tersine döner. Bir tepkimenin katsayıları n ile çarpılırsa, K’nın “n”inci kuvveti alınır. Tepkime denklemi birden çok kimyasal tepkimenin toplamı şeklinde yazılabiliyorsa toplam tepkimenin denge sabiti, toplanan tepkimelerin denge sabitlerinin çarpımına eşittir.
Eğitim
TYT biyoloji hücre konusu zor mu?
Türkiye'de kaç tane zorunlu ders var?
Topograf ve topografya aynı mı?
Türkiye'de ders saati kaç?
Tepkime hızı ve hız bağıntısı nasıl bulunur?
Telegram'da Türk öğretmen grupları var mı?
Türk ve Moğollar neden savaştı?
Tez savunma sunumunda neler olmalı?
Türk liseleri kaç yıl?
TYT puanı ile il tercihi yapılır mı?
Türk bilim adamları ne icat etti?
Ters E ne anlama gelir?
Türevde kuvvet kuralı ne zaman kullanılır?
Türkiye'de kaç çeşit göl var?
Telegram üniversite duyuruları nasıl yapılır?
Tek ders sınav hakkı ne zaman?
Türkiye'de yeraltı su kaynakları nelerdir?
Tez yazmak neden önemli?
Toprak nedir görsel?
Trigonometrik üçgenler nelerdir?
Tüm TUS soruları nereden indirilir?
Tümler açı ile bütünler açı arasındaki fark kaç derecedir?
Topografya dersinde neler işlenir?
Torf ve gübre aynı şey mi?
TYT mat problemler kaç soru?
Thales ve Pisagor teoremi aynı mı?
Titreşim dalga boyu dalga hareketi periyot frekans genlik hız ilkelerinin a..
Türkiye neden 3 ve 4 saat diliminde?
TYT Türkçe deneme kaç tane çözülmeli?
Tenar bölge kasları hangi sinirle innerve edilir?
Tümdengelim ve çıkarım aynı şey mi?
Türkiye'de en verimli alüvyon toprak nerede bulunur?
Tkoo'da hangi dersler var?
TSF'de antrenör olmak için kaç puan gerekir?
Tümler ve komşu açı nedir?
Türkiye Cumhuriyeti'nden önce hangi devletler vardı?
Türevde x'in farklı olması ne demek?
Trigonometri indirgeme nasıl yapılır?
Turnusol kağıdı neyi ayırt eder?
Temrinlik malzeme ne demek?