Yetki genişliği ilkesi , merkezden yönetim sistemlerinde uygulanır
Bu ilke, yalnızca il idaresinde valiye tanınmış karar alma ve uygulama yetkisidir
Yetki genişliği, merkezi yönetimlerin taşrada doğru olarak işlemesi adına yalnızca il idarelerinde valiye tanınmış olan karar alma ve uygulama yetkilerine verilen isimdir. Bu yetki, taşrada hizmetlerin gecikmeden yürütülmesi amacı ile verilmektedir. Yetki genişliği ilkesinin bazı özellikleri şunlardır: Valiler, kendilerine verilen gücü kullanırken hiyerarşiye tabi olmalıdır. Kamu kudreti hala merkezi idarede bulunmaktadır. Hizmet giderleri sadece merkezi idarenin bütçesinden sağlanmalıdır. Yürütülen hizmet ile elde edilen gelirler, merkezi idarenin bütçesine aktarılmalıdır. Yetkinin yürütülmesi amacı ile tahsis edilen mallar, merkezi idarenin hüküm ve tasarrufu altında bulunmalıdır.
İdari işlemin yetki unsuru, idari işlemin yapıcısı bakımından hukuka uygunluk şartıdır. Yetki unsurunun temel özellikleri: Kişi yönünden yetki: İşlemi gerçekleştiren kişinin medeni hukuk bakımından ehliyetli olması gerekir. Konu yönünden yetki: Yetkili kişinin, kanundan aldığı yetkilerin sınırını aşmaması gerekir. Yer yönünden yetki: Yetkilendirilen kişinin hangi coğrafi alanda yetkili olduğunu açıklar. Zaman yönünden yetki: Yetkinin kullanılabileceği zaman aralığını belirtir. Yetki unsurundaki sakatlıklar: Fonksiyon gaspı: İdarenin, kendi görev alanına girmeyen konularda işlem yapmasıdır. Yetki gaspı: İdare adına irade açıklamaya yetkilendirilmemiş kişinin, idare adına irade açıklamasıdır. Yetki tecavüzü: İdare adına irade açıklamaya yetkili makamın, başka bir idari makamın yetkilendirildiği konuda işlem yapmasıdır. Ağır ve bariz yetki tecavüzü: İdari il bölümü esaslarına açıkça aykırı olarak yapılan işlemlerdir.
Yönetimin yedi temel ilkesi şunlardır: 1. İş Bölümü: Uzmanlaşma yoluyla verimliliği artırır. 2. Yetki ve Sorumluluk: Yöneticilere emir verme hakkı tanır ve bu yetkiyle orantılı sorumluluk yükler. 3. Merkezileşme: Kararların alınacağı seviyeler belirli duruma bağlı olmalıdır. 4. Hiyerarşi: Örgütsel hiyerarşideki tüm seviyeler ve yetki hatları açıkça belirlenmelidir. 5. Disiplin: Kuruluşun kurallarına ve politikalarına saygı göstermeyi içerir. 6. Komuta Birliği: Astlar yalnızca bir amirden emir almalıdır. 7. Ücretlendirme: Çalışanlar ve üstler için adil ve tatmin edici olmalıdır. Bu ilkeler, Henry Fayol tarafından ortaya konmuştur.
Yönetimin dört temel ilkesi şunlardır: 1. Adillik (Eşitlik). 2. Şeffaflık. 3. Hesap Verebilirlik. 4. Sorumluluk.
Yetki devri ve yetki genişliği arasındaki temel farklar şunlardır: Yetki Devri: Üst kademe bir yöneticinin, kendi iradesiyle bazı yetkilerini alt kademedeki yöneticilere devretmesidir. Devredilen yetkiler, yöneticinin iradesine bağlı olarak her an geri alınabilir. Yetki Genişliği: Merkezdeki kuruluşların, merkezden uzakta bulunan bir örgüte, belli işlevleri yerine getirmelerine yetecek yetkileri devretmesidir. Bu yetki, taşradaki yöneticilerin, merkez adına karar alma ve uygulama yetkisini içerir. Yetki genişliği, genellikle valiler ve kaymakamlar gibi taşra teşkilatındaki yöneticiler için geçerlidir. Özetle, yetki devri genellikle aynı kurum içinde gerçekleşirken, yetki genişliği merkezden uzaktaki taşra teşkilatlarına yetki devrini ifade eder ve bu yetki, merkez adına karar alma yetkisini içerir.
Yetki genişliğinin temel ilkeleri şunlardır: Hiyerarşi: Valiler, kendilerine verilen gücü kullanırken hiyerarşiye tabi olmalıdır. Merkeze Bağlılık: Yetki genişliği verilmiş olsa da kamu kudreti hala merkezi idarede bulunur. Bütçe ve Gelirlerin Merkezi İdare Bütçesine Aktarılması: Yetkinin kullanımı ile hizmet giderleri sadece merkezi idarenin bütçesinden sağlanmalı, yürütülen hizmet dolayısıyla elde edilen gelirler ise merkezi idare bütçesine aktarılmalıdır. Merkezin Denetimi: Yetki genişliği ile yetkilendirilen makamlar, merkezin hiyerarşik denetimindedir ve emir-komuta zinciri devam eder. Tekil Yetki: Yetki genişliği, merkez adına kullanılır, kişisel yetki olarak kullanılamaz.
Kesin yetki ve kesin olmayan yetki, hukuk muhakemelerinde mahkemelerin yetkisine ilişkin iki farklı durumu ifade eder. 1. Kesin Yetki: Bu, kanunla belirlenmiş tek veya sınırlı sayıda mahkemenin yetkili olduğu durumları ifade eder. 2. Kesin Olmayan Yetki: Bu, genel yetkili mahkemenin yetkisinin korunduğu ve yetkili mahkemelerin yasada sınırlı sayıda olmadığı durumları ifade eder.
Hukuk
Yetki genişliği ilkesi hangi yönetimlerde uygulanır?
Veteran ve emekli arasındaki fark nedir?
Yarısı Bizden Kampanyası'na kimler katılamaz?
Yeni kimliklerde fotoğrafsız kimlik kaç yaşına kadar kullanılır?
Yargıtay iş hukuku ilke kararları nelerdir?
Yargıtay'ın 704 sayılı kararı nedir?
Yaya çizgisine park etmek yasak mı?
Vasiyetin iptal süresi geçerse ne olur?
Yanılgının sonunda ne oluyor?
Yeşil pasaport başvuru formu e-devletten nasıl alınır?
Yabancılar için vatandaşlık sorgulama nereden yapılır?
Washington DC yönetimi kime bağlı?
Yaya geçidinde durmamanın cezası kaç puan?
Yasal olmayan ne demek?
Yaş haddinden emekli olmak zorunlu mu?
Vergi kaçırmaya hangi mahkeme bakar?
Yargıtay'da kapanan dosya neden tekrar açılır?
Yargıtay HGK kararları ne zaman yürürlüğe girer?
Yargıtay ceza daireleri hangi davalara bakar?
Yetki belgesi örneği nereden alınır?
Yasa dışı suçlara örnek nedir?
Yivsi ve yivsizi av tüfeğini kimler alabilir?
Yargıtay kararları UYAP'a ne zaman düşer?
Varşava Paktı Türkiye neden üye olmadı?
Yangın eğitimi kaç yılda bir yenilenir?
Veli imza sirküsünü kim imzalar?
Varşov Paktı hangi antlaşma ile kuruldu?
Yasal ücret olarak kabul edilen nedir?
Yoklama kaçakları hangi durumlarda tecil edilir?
Yeşil pasaport ne zaman alınır?
Yapı Kayıt Belgesi iptal olan ev satılabilir mi?
Yetkiye ve borca itiraz dilekçesi nereye verilir?
Veraset ve intikal vergi ilişiği nasıl kesilir?
Veri işleyen kimdir?
Vekâletnamede ahzu kabz ve infaz yetkisi nedir?
Vekalet ücreti haczedilirse ne olur?
Yapı işlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliği nedir?
Vizite kağıdı kaç gün içinde verilir?
Yevmiye defteri boş bırakılabilir mi?
Veli izin belgesi nasıl yazılır?