Yetki genişliği ilkesi , merkezi yönetimlerin taşrada doğru olarak işlemesi için, yalnızca il idarelerinde valiye tanınan karar alma ve uygulama yetkilerini ifade eder. Bu yetki, taşrada hizmetlerin gecikmeden yürütülmesi amacıyla verilir
Yetki ve sorumluluk arasındaki ilişki ise, yetki genişliği ilkesinde şu şekilde ortaya çıkar:
Yetki türleri iki ana grupta incelenir: 1. Kaynaklarına göre yetki türleri: Geleneksel yetki. Karizmatik yetki. Rasyonel yetki (yasal yetki). 2. Biçimsel organizasyon ilişkilerine göre yetki türleri: Komuta yetkisi. Kurmay yetki. Fonksiyonel yetki.
Yetki genişliği, merkezi yönetimlerin taşrada doğru olarak işlemesi adına yalnızca il idarelerinde valiye tanınmış olan karar alma ve uygulama yetkilerine verilen isimdir. Bu yetki, taşrada hizmetlerin gecikmeden yürütülmesi amacı ile verilmektedir. Yetki genişliği ilkesinin bazı özellikleri şunlardır: Valiler, kendilerine verilen gücü kullanırken hiyerarşiye tabi olmalıdır. Kamu kudreti hala merkezi idarede bulunmaktadır. Hizmet giderleri sadece merkezi idarenin bütçesinden sağlanmalıdır. Yürütülen hizmet ile elde edilen gelirler, merkezi idarenin bütçesine aktarılmalıdır. Yetkinin yürütülmesi amacı ile tahsis edilen mallar, merkezi idarenin hüküm ve tasarrufu altında bulunmalıdır.
Yetki tanımlama, bir kullanıcının belirli bir uygulamaya veya hizmete erişimini kontrol etme işlemidir. Yetki tanımlama, farklı bağlamlarda çeşitli anlamlar taşıyabilir: SAP Business One. Netcad. Ticari sistem.
Yetki kullanmak, kendisine verilen yetkinin gereğini yapmak anlamına gelir. Yetki, bir görevi, bir işi yasaların verdiği imkânlara göre, belli şartlarla yürütmeyi sağlayan hak, salahiyet, mezuniyet olarak tanımlanır. Yetki kullanmak aynı zamanda güç kullanmak anlamına gelir. Örnek cümle: "Türkiye Büyük Millet Meclisi, soru, Meclis araştırması... yollarıyla denetleme yetkisini kullanır."
Yetki genişliğinin temel ilkeleri şunlardır: Hiyerarşi: Valiler, kendilerine verilen gücü kullanırken hiyerarşiye tabi olmalıdır. Merkeze Bağlılık: Yetki genişliği verilmiş olsa da kamu kudreti hala merkezi idarede bulunur. Bütçe ve Gelirlerin Merkezi İdare Bütçesine Aktarılması: Yetkinin kullanımı ile hizmet giderleri sadece merkezi idarenin bütçesinden sağlanmalı, yürütülen hizmet dolayısıyla elde edilen gelirler ise merkezi idare bütçesine aktarılmalıdır. Merkezin Denetimi: Yetki genişliği ile yetkilendirilen makamlar, merkezin hiyerarşik denetimindedir ve emir-komuta zinciri devam eder. Tekil Yetki: Yetki genişliği, merkez adına kullanılır, kişisel yetki olarak kullanılamaz.
Kesin yetki ve kesin olmayan yetki, hukuk muhakemelerinde mahkemelerin yetkisine ilişkin iki farklı durumu ifade eder. 1. Kesin Yetki: Bu, kanunla belirlenmiş tek veya sınırlı sayıda mahkemenin yetkili olduğu durumları ifade eder. 2. Kesin Olmayan Yetki: Bu, genel yetkili mahkemenin yetkisinin korunduğu ve yetkili mahkemelerin yasada sınırlı sayıda olmadığı durumları ifade eder.
Yetki devri ve yetki genişliği arasındaki temel farklar şunlardır: Yetki Devri: Üst kademe bir yöneticinin, kendi iradesiyle bazı yetkilerini alt kademedeki yöneticilere devretmesidir. Devredilen yetkiler, yöneticinin iradesine bağlı olarak her an geri alınabilir. Yetki Genişliği: Merkezdeki kuruluşların, merkezden uzakta bulunan bir örgüte, belli işlevleri yerine getirmelerine yetecek yetkileri devretmesidir. Bu yetki, taşradaki yöneticilerin, merkez adına karar alma ve uygulama yetkisini içerir. Yetki genişliği, genellikle valiler ve kaymakamlar gibi taşra teşkilatındaki yöneticiler için geçerlidir. Özetle, yetki devri genellikle aynı kurum içinde gerçekleşirken, yetki genişliği merkezden uzaktaki taşra teşkilatlarına yetki devrini ifade eder ve bu yetki, merkez adına karar alma yetkisini içerir.
Hukuk
Yeşil Pasaport Dilekçesi nereye gönderilir?
Yalova Deniz Eğitim Merkezi Komutanlığı yedek subay ne iş yapar?
Vergi dairesinden gelen borç yazısı ödenmezse ne olur?
Yetki alanı ve görev alanı nedir?
Vekalet ile avukata vekalet verilir mi?
Yetki ve sorumluluk ile yetki genişliği ilkesi arasındaki ilişki nedir?
Vize ıslah dilekçesi ne zaman verilir?
Velayet kararı en fazla kaç yıl verilir?
Yemin ve isticvap arasındaki fark nedir?
WhatsApp neden gizlilik ilkesini değiştirdi?