Taşkın , bir akarsuyun çeşitli sebeplerle yatağından taşıp, çevresinde bulunan arazilere, yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar vermesidir
Taşkın kelimesi ayrıca "taşmış bir durumda olan" ve "su baskını, seylap, feyezan" anlamlarına da gelir
Sel ve taşkın arasındaki temel farklar şunlardır: Sellerde su ile birlikte fazla miktarda iri materyal (taşıntı) taşınırken, taşkınlarda iri materyal taşınımı çok az olur. Seller, genellikle yüksek ve fazla eğimli arazideki nispeten küçük havzalarda, yukarı havza akarsularında oluşur. Sellerin yatak dışına taşması bir su ve iri boyutlu malzeme baskını oluştururken, taşkınlar bir miktar asılı sediment taşıyan bir su baskını niteliğindedir. Sellerin ardından arazi, toprak verimliliğini azaltan bir taşıntı tabakasıyla kaplanırken, taşkınların ardından arazi, toprak verimliliğini artıran ince bir sediment tabakasıyla örtülür.
Taşkın su, bazı durumlarda faydalı olabilir: Yeraltı suyunu yeniden şarj eder ve toprağı daha verimli hale getirir. Kurak ve yarı kurak bölgelerde tarım arazileri için hayati önem taşıyan su kaynaklarını sağlar. Ekosistemlerin korunmasına katkıda bulunur, özellikle nehir koridorlarında biyoçeşitliliği destekler. Besin maddelerini göllere ve nehirlere yayar, bu da biyokütlenin artmasına ve balıkçılığın iyileşmesine neden olabilir. Ancak, taşkınlar genellikle can ve mal kaybına, yıkıma ve ekonomik zararlara yol açar.
Taşkınlık, "taşkın olma durumu" veya "taşkınca davranış, aşırılık" anlamlarına gelir. Örnek cümle: "Başkalarını dertleriyle üzmekten, taşkınlıklarıyla rahatsız etmekten kaçınır." - Necati Cumalı.
Taşkın sularını önlemek için aşağıdaki yöntemler uygulanabilir: Barajlar ve bentler: Suyun kontrollü bir şekilde depolanmasını ve taşkınların önlenmesini sağlar. Su yollarının genişletilmesi: Suyun akışını hızlandırarak sel riskini azaltabilir. Dere ıslah çalışmaları: Dere yataklarının düzenlenmesi ve taşkın riskinin azaltılması için yapılır. Kentsel drenaj sistemleri: Yağmur sularının biriktirilmeden akmasını ve taşkın riskinin azalmasını sağlar. Ağaçlandırma ve teraslama: Toprak erozyonunu önleyerek sel felaketlerini azaltır. Su baskını uyarı sistemleri: Sel felaketlerinin önceden tespit edilmesi ve halkın zamanında uyarılması için önemlidir. Altyapı planlaması: Sel sularının etkilerini azaltacak köprüler, yol ağı ve yapılar inşa edilerek taşkın riski azaltılabilir. Ayrıca, taşkın riski olan bölgelerde yapılaşma ve arazi kullanımı planlaması yapılmalı, su yollarının düzenli olarak temizlenmesi ve bakımı yapılmalıdır.
Taşkın riski, bir bölgede meydana gelebilecek taşkınların çevresel, sosyal ve ekonomik faaliyetler üzerindeki olumsuz etkilerini ifade eder. Taşkınlar, bir akarsuyun çeşitli sebeplerle yatağından taşarak çevresindeki arazilere, yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar vermesi durumudur. Taşkın riski, havza karakteristikleri, yağış verileri ve diğer matematiksel veriler kullanılarak hesaplanabilir. Taşkın risk yönetimi, taşkınların insan sağlığı, çevre, kültürel miras ve ekonomik faaliyetler üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla yapılır.
Taşkınlar en çok Karadeniz, Akdeniz ve Marmara bölgelerinde görülür. Karadeniz Bölgesi. Akdeniz Bölgesi. Marmara Bölgesi. Türkiye'de sel ve taşkınların en az görüldüğü bölgeler ise Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleridir.
Sel ve taşkınlar, doğal afet olarak kabul edilir çünkü: Can ve mal kaybına yol açabilirler. Ekonomik zararlara neden olabilirler. Ekosistemleri olumsuz etkileyebilirler. İnsan yaşamını olumsuz etkileyebilirler. Sel ve taşkınlar, genellikle yoğun yağışlar, akarsu debilerinin artması veya deniz seviyelerinin yükselmesi gibi doğal afetlerden kaynaklanır.
Doğa ve Hayvanlar
Türkiye hayvancılık haritası kaça ayrılır?
Tendurek Dağı neden tehlikeli?
Tuzlu su balıkları neden tuzlu suda yaşar?
Türkiye'de kaç çeşit yerli at var?
Taşeli platosu neden önemli?
Ton balığı hangi balıkla aynı?
Türkiye'de hangi maymunlar var?
Türkiye'de kaç tür mersin balığı var?
Türkiye'de köpek balığı saldırısı oldu mu?
Türkiye'de en çok hangi iğne yapraklı ağaç var?