Tersi alınabilen fonksiyon , "tersinir fonksiyon" olarak adlandırılır. Bir fonksiyonun tersinir olabilmesi için, her girdinin bir özgün çıktısı olması gerekir; yani, her çıktı tam olarak bir girdi ile eşleşmelidir
Bir fonksiyonun tersini almak, aslında fonksiyonun yaptığı işlemi tersine çevirmeyi içerir. Bir fonksiyonun tersini bulmak için aşağıdaki adımlar izlenir:
Tüm fonksiyonların tersi yoktur; örneğin, yatay doğru testini geçmeyen fonksiyonların tersi alınamaz
Tersi olmayan fonksiyonlar: Sabit fonksiyonlar. Çoktan bire (many-to-one) fonksiyonlar. Kalan fonksiyonu (modulo, remainder). 2. Derece üzerindeki çok terimli (polinom) fonksiyonlar. Bir fonksiyonun tersinin olabilmesi için bire bir ve örten olması gerekir.
Bir fonksiyonun tersinin olabilmesi için bire bir ve örten olması gerekir, çünkü bu koşullar ters fonksiyonun da iki fonksiyon olma koşulunu sağlar. Bire bir olma koşulu: Fonksiyon birebir olmadığında, A kümesindeki iki eleman B kümesinden aynı elemanla eşleşebilir ve bu durumda ters fonksiyon olmaz. Örten olma koşulu: Fonksiyon örten olmadığında, B kümesinde açıkta eleman kalır ve bu açıkta kalan eleman, A kümesinden bir elemanla eşleşemez.
Bir fonksiyonun tersinin bire bir ve örten olması için, fonksiyonun kendisinin de bire bir ve örten olması gerekir. Bir fonksiyonun bire bir ve örten olup olmadığını kontrol etmek için şu adımlar izlenebilir: 1. Fonksiyonu y = f(x) şeklinde yazmak. 2. X değişkenini yalnız bırakmak. 3. X ve y değişkenlerinin yerlerini değiştirmek. Eğer fonksiyon bu koşulları sağlıyorsa, tersinin alınabileceği söylenebilir.
Bir fonksiyonun tersinin olması için bire bir ve örten olması gerekir. Bire bir olma şartı: Fonksiyonun tanım kümesindeki her elemanın, görüntü kümesinde tek bir karşılığı olmalıdır. Örten olma şartı: Görüntü kümesindeki her elemanın, tanım kümesinde bir karşılığı olmalıdır. Bu şartları sağlamayan fonksiyonların tersi yoktur.
Bir fonksiyonun tersinin kendisine eşit olması, o fonksiyonun öz eşlenik (involutive) bir fonksiyon olduğunu gösterir. Bu durumda fonksiyon, aşağıdaki özelliklere sahip olur: Birebir ve örten olma: Fonksiyon, tanım kümesindeki her bir elemana tam olarak bir eşleme yapar ve değer kümesini tamamen doldurur. Fonksiyonun inversinin kendisiyle eşit olması: Fonksiyon, kendisine uygulandığında başlangıç değerine döner. Simetrik olma: Fonksiyonun grafikleri, y = x doğrusunun üzerinde simetrik olur. Çift veya tek fonksiyon olma: Genellikle tek fonksiyonlar olarak karşımıza çıkar. Tersi kendisine eşit olan fonksiyonlara örnek olarak, f(x) = x ve f(x) = -x fonksiyonları verilebilir.
Eşit fonksiyon ve birebir fonksiyon kavramları matematikte farklı anlamlar taşır: 1. Eşit Fonksiyon: İki fonksiyon f ve g, her x ∈ A için f(x) = g(x) eşitliğini sağlıyorsa, bu fonksiyonlara eşit fonksiyonlar denir ve f = g şeklinde gösterilir. 2. Birebir Fonksiyon: Bir fonksiyonun tanım kümesindeki her x1 ve x2 elemanı için, f(x1) = f(x2) eşitliği sağlanıyorsa ve x1 ≠ x2 ise, bu fonksiyona birebir fonksiyon denir.
Fonksiyonda ters alma kuralı, bir fonksiyonun tersini bulmak için şu adımlar izlenir: 1. Fonksiyonu y = f(x) şeklinde yazın. 2. x ve y değişkenlerini yer değiştirin, yani x = f(y) olacak şekilde düzenleyin. 3. y için denklemi çözün. 4. y yerine f⁻¹(x) yazarak ters fonksiyonu elde edin. Bazı kısayollar: ax + b formundaki fonksiyonlar için, b işareti tersine döner ve a paydaya iner. f(x) = a/x fonksiyonunun tersi, f⁻¹(x) = -a/x şeklindedir. Bir fonksiyonun tersi, orijinal fonksiyonun giriş ve çıkışlarını değiştirir; yani, orijinal fonksiyonun bir girişi için çıktısı, ters fonksiyonda çıktı olarak kullanılır. Bir fonksiyonun tersinin alınabilmesi için fonksiyonun birebir ve örten olması gerekir.
Eğitim
Tuba uterina ve tuba ovaria aynı mı?
TUS soru dağılımı nasıl?
Türevde çarpım kuralı nasıl bulunur?
Terleme ve transpirasyon aynı şey mi?
Tümevarim ve analoji örnekleri nelerdir?
TUS ek yerleştirme ne zaman yapılır?
Tek ve çift sayıların toplamı neden çifttir?
TYT 40 AYT 30 net kaç puan?
Tek çift sayılar TYT'de kaç soru?
Temsil heyeti nedir kısaca?
Tümeller kaça ayrılır örnek?
TYT için hangi matematik kitabı çözülmeli?
Teens hangi yaş aralığı?
TTK arşivinde kaç belge var?
Türkiye'de yanardağ patladı mı?
Tekerliğin ilk hali nedir?
Tonguç Akademi 1 dönem 2 yazılı Türkçe nasıl çözülür?
Türkiye geneli denemeler ne zaman açıklanır?
TYT için hangi sırayla tekrar edilmeli?
Tohumlu ve tohumsuz arasındaki fark nedir?
Tropizma ve fototropizma arasındaki fark nedir?
Tüp bebek embriyoları neden farklı olur?
Tersi alınabilen fonksiyon ne demek?
Tuzla piyade okulu acemi birliği kaç ay?
TYT 280 puan iyi mi?
Turnusol kağıdı deterjanla renk değiştirir mi?
TYT deneme netleri nasıl hesaplanır?
Taş kömürünün oluşumu kaç milyon yıl sürdü?
TYT Türkçe tüm konular kaç günde biter?
Turizm ve otel işletmeciliği eşit ağırlık mı sözel mi?
TEDÜ LMS nasıl giriş yapılır?
Türkiye fiziki haritada yükselti nasıl bulunur?
Türkiye uzay istasyonuna ne zaman gidecek?
Toplama işlemi cebirsel düşünme nedir?
Türkiye bursları referans mektubu nasıl yazılır?
Tomografi kaç doz radyasyon verir?
Teneffus zili ne anlatıyor?
Tebeşirin hammaddesi nedir?
Tedx ve TedTubes aynı mı?
Titreşim, dönme ve öteleme gibi çeşitleri olan tanecik özelliği nedir?..