Türeyiş Destanı, Uygur Devleti'ne aittir
Uygur destanı olarak da bilinen Türeyiş ve Göç Destanı, iki parçadan oluşur. Türeyiş parçası, Uygurların erkek bir kurttan türemelerini anlatır. Göç Destanı ise Uygur Türklerinin Ötüken bölgesinden Tarım havzasına göç etmelerini konu alır
Destanlarda sıkça işlenen konular şunlardır: Yiğitlik ve kahramanlık: Toplumların onurlu geçmişini temsil eden kahramanların cesaret, fedakarlık ve mücadeleleri. Savaş: Milletlerin bağımsızlık mücadeleleri, toprak savunmaları veya mitolojik düşmanlarla olan savaşlar. Kıtlık ve doğal felaketler: Kuraklık, sel, deprem gibi olayların insanların hayatta kalma mücadelesine etkisi. Göç: İnsanların yer değiştirme ve yeni topraklara ulaşma çabaları. Efsaneler: Kâinatın, insanın, kadının ve erkeğin yaradılışı, çeşitli olay ve nesnelerle ilgili sebebler. Ayrıca, destanlar eleştiri, dönemin sosyal olayları ve olağanüstü ögeleri de harmanlayarak işleyebilir.
Destan, bir milletin tarihinde önemli bir olay üzerine söylenmeye başlayıp, nesilden nesile aktarılarak gelişen, genellikle manzum olan ve uzun anlatı eserleridir. Özellikleri: Toplumu derinden etkileyen olaylar konu edilir. Olay ve kişiler olağanüstü nitelikler taşıyabilir. Anonimdir, yani söyleyeni belli değildir. Sözlü bir gelenek ürünüdür, yazıya geç geçirildiği için tamamı hakkında bilgi sınırlıdır. Milli dil ve nazım şekilleriyle söylenir. Çeşitleri: Doğal Destanlar: Anonim olup, ilkel dönemde yaşanmış olayları konu alır. Yapay Destanlar: Yazarı belli olan, daha yakın zamanda yazılan ve olağanüstü durumlara az yer veren destan türüdür.
Türeyiş Destanı, Uygur Türklerinin kökenini ve kutsal bir soy anlayışını anlatan bir efsanedir. Destanın konusu: Uygur hakanının, kızlarını insanoğluyla evlendirmeyi uygun bulmayarak Tanrı’ya yakarması. Tanrı’nın bir kurt suretinde görünerek hakanın kızıyla evlenmesi. Bu evlilikten Uygur Türklerinin çoğalması. Ayrıca, Türeyiş Destanı’nın ikinci bölümü olan Göç Destanı, Uygurların Ötüken’den Tarım Havzası’na göçünü anlatır. Türeyiş Destanı, Türklerin kurt ile bağlantısını vurgulayan bir anlatı sunar ve Bozkurt Destanı’na benzer bir yapıya sahiptir.
İlk Türk devletinin, Asya Hun Devleti'nin, bazı özellikleri: Kuruluş Tarihi ve Kurucusu: M.Ö 220 yılında Teoman Han tarafından kurulmuştur. Başkent: Ötüken. Yönetim Yapısı: Mutlak monarşi ile yönetilmiş, hükümdarlar "Han, Hakan, Kağan" gibi unvanlar kullanmışlardır. Askeri Yapı: Düzenli ordu anlayışı ilk kez Mete Han döneminde "onlu teşkilat" sistemiyle kurulmuştur. Ekonomik Yapı: Bozkır ekonomisi, hayvancılık ve ticarete dayalıdır; en önemli gelir kaynaklarından biri İpek Yolu'dur. Kültürel Yapı: Gök Tengri inancı hakimdir, hükümdarlık sembolleri arasında otağ, tuğ ve davul bulunur. Siyasi Sistem: Devlet, genellikle doğu ve batı olarak ikiye ayrılarak yönetilmiştir. Kültürel Katkılar: Çin Seddi'nin yapılmasına neden olmuş, ikili merkezi sistemi geliştirmiştir.
Türk destanlarından bazıları şunlardır: İslamiyet'ten önceki Türk destanları: Yaratılış Destanı; Saka Destanları (Alp Er Tunga Destanı, Şu Destanı); Hun-Oğuz Destanları (Oğuz Kağan Destanı, Attila Destanı); Göktürk Destanları (Bozkurt Destanı, Ergenekon Destanı); Siyenpi Destanı; Uygur Destanları (Türeyiş Destanı, Göç Destanı). İslamiyet'ten sonraki Türk destanları: Kazak-Kırgız: Manas Destanı; Türk-Moğol: Cengiz Han Destanı; Tatar-Kırım: Timur ve Edige Destanları; Karahanlı Dönemi: Saltuk Buğra Han Destanı; Selçuklu, beylikler ve Osmanlı dönemleri (Seyyid Battal Gazi Destanı, Danişmend Gazi Destanı, Köroğlu Destanı).
En eski Türk destanlarının Türklere ait olmasının nedeni, bu destanlarının Türklerin kültürel, sosyal ve tarihsel geçmişini yansıtmasıdır. İslamiyet öncesi Türk destanları, Orta Asya'da göçebe yaşam süren Türk boyları arasında kuşaktan kuşağa aktarılmış, zamanla yazılı hale getirilmiştir. Ayrıca, Türk destanlarının şekillenmesinde Şamanizm, Türk Tengriciliği ve göçebe yaşam tarzı gibi inanç sistemleri büyük rol oynamıştır. İlk Türk destanlarından bazıları şunlardır: Yaratılış Destanı. Alp Er Tunga Destanı. Şu Destanı. Oğuz Kağan Destanı. Ergenekon Destanı. Türeyiş Destanı.
Bazı destanların ait oldukları milletler: İlyada ve Odysseia: Yunan. Şehname: İran. Gılgamış: Sümer. Ramayana ve Mahabharata: Hint. Kalevala: Fin. Nibelungen: Alman. Beowulf: İngiliz. İgor: Rus. La Cid: İspanyol. Chanson de Roland: Fransız. Oğuz Kağan: Türk. Ayrıca, Üç Şehitler Destanı Fazıl Hüsnü Dağlarca tarafından yazılmış olup, Kurtuluş Savaşı'ndan kesitlere yer verir ve Türk edebiyatına aittir.
Kültür ve Sanat
Urartu takıları nelerdir?
Uzaylı nasıl çizilir adım adım?
Türk halk müziği akor sistemi nedir?
Unicornlar neden gökkuşağı ve tek boynuz?
Türkiye ve Özbekistan milli marşlarını kim yazdı?
Türk Tiyatrosunun ilk modern tiyatrosu nedir?
Trabzon en çok neresiyle meşhur?
Umut çiçeği neyi temsil eder?
Türgisler hangi Türk boyundandır?
Umut her zaman vardır sözü kime ait?
Türk sanatında barok ve rokoko ne zaman ortaya çıkmıştır?
Tokat Celali İsyanı'nı kim bastırdı?
Twitter hijab akımı nedir?
Topkapı'da en değerli eser hangisi?
Tulpar ne anlama gelir?
Toga neyi temsil eder?
Troller neyi temsil ediyor?
Türkiye neden çok uluslu bir devlettir?
Uğurlar Olsun sözleri kime ait?
Tütsü potu nasıl yakılır?
Ultimate spider-man ne anlatıyor?
Uchigata ve katana farkı nedir?
Türklerde konar göçer yaşam nedir?
Türk edebiyatında ilk fıkra yazarı kimdir?
Ukrayna'nın eski bayrağı nasıldı?
Ud akordu nasıl yapılır sesli?
Türk masal kahramanları kimlerdir?
Tomris Hatun İskitler'in lideri mi?
TRT Calı hangi kanalda?
Uzun pipo ne için kullanılır?
Tuluatı ilk kim buldu?
Turuncu arka plan ne anlama gelir?
Türkçü düşünce sistemi kime aittir?
Türk fotoğrafçılar nerede paylaşım yapıyor?
Türkçe takvim ne zaman kabul edildi?
Türkleşmek ve muasırlaşmanın farkı nedir?
Twitter meme açma akımı nedir?
Tuval ne anlama gelir?
Uşak'ın neyi meşhur ve nerede?
Tuval alırken nelere dikkat edilmeli?